Պակիստանը Միացյալ Նահանգներին է փոխանցել Իրանի կողմից վերանայված առաջարկը՝ Մերձավոր Արևելքում հակամարտությունը դադարեցնելու վերաբերյալ, Reuters-ին այսօր հայտնել է պակիստանյան աղբյուրը:
«Մենք շատ ժամանակ չունենք», - ասել է աղբյուրը՝ պատասխանելով հարցին, թե արդյոք անհրաժեշտ կլինի ժամանակ՝ տարաձայնությունները հաղթահարելու համար, հավելելով, որ երկու երկրներն էլ «շարունակաբար փոխում են իրենց դիրքորոշումները»։
Իրանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Էսմայիլ Բաղային հայտարարել է, որ պակիստանյան միջնորդությամբ բանակցությունների գործընթացը շարունակվում է։
Բաղային հայտարարել է, որ Իրանն այս փուլում կենտրոնացած է պատերազմի ավարտի վրա, նա նշել է, որ ԱՄՆ-ի հետ բանակցություններում Թեհրանի պահանջների թվում են Իրանի ակտիվների ապասառեցումը և պատժամիջոցների վերացումը:
«Amnesty International»-ն այսօր հաղորդել է, որ Իրանում 2025 թվականին մահապատժի է ենթարկվել «սահմռկեցուցիչ» թվով՝ 2159 մարդ:
Լոնդոնում տեղակայված Amnesty International-ը հայտնել է, որ անցյալ տարի աշխարհում առնվազն 2707 մարդ է մահապատժի ենթարկվել, թեև այդ թվի մեջ ներառված չեն Չինաստանում իրականացված մահապատիժները։
Amnesty International-ը նշել է, որ Չինաստանում, որն աշխարհում համարվում է մահապատիժն ամենաշատ կիրառող երկիրը, իրականացվել են «հազարավոր մահապատիժներ»։ Սակայն հստակ տվյալներ չկան, քանի որ այդ տեղեկատվությունը «պետական գաղտնիք է» համարվում:
Իրանում արձանագրված մահապատիժների «ցնցող աճը» տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ իշխանությունները «ուժեղացրել են մահապատժի կիրառումը որպես քաղաքական ճնշման և վերահսկման գործիք», հատկապես 2025 թվականի հունիսին Իսրայելի հետ պատերազմից հետո:
Amnesty International-ը և այլ իրավապաշտպան խմբեր նշել են, որ Թեհրանը խստացնում է մահապատժի կիրառումը՝ 2025 թվականի հունվարին տեղի ունեցած զանգվածային հակակառավարական բողոքի ցույցերից, ինչպես նաև Իսրայելի և ԱՄՆ-ի հետ պատերազմի բռնկումից հետո:
Amnesty-ն հայտարարել է, որ 2025 թվականին Իրանում մահապատժի 2159 դեպք է գրանցվել, ինչը երկրում 1981 թվականից ի վեր գրանցված ամենաբարձր ցուցանիշն է։
Իրանից հստակ տեղեկատվություն հնարավոր չէ ստանալ, այլ իրավապաշտպան խմբեր Իրանում մահապատիժների թվի վերաբերյալ տարբեր տվյալներ են ներկայացրել։
Նորվեգիայում գործող Իրանի մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող կազմակերպությունն այս տարվա սկզբին հայտնել էր, որ անցյալ տարի Իրանում մահապատժի է ենթարկվել առնվազն 1639 մարդ։
Թեհրանը հայտնել է, որ 2026 թվականին մինչ օրս 30 մարդ է մահապատժի ենթարկվել։
Սաուդյան Արաբիայի պաշտպանության նախարարությունը նախօրեին հայտարարել է, որ երկրի զինուժը երեք անօդաչու թռչող սարք է խոցել, որոնք երկրի օդային տարածքը հատել էին Իրաքից։
Գեներալ-մայոր Թուրքի ալ-Մալիքին հայտարարել է, որ Սաուդյան Արաբիան «իրեն իրավունք է վերապահում պատասխանել պատշաճ ժամանակին և պատշաճ վայրում»։
ԱԹՍ-ների ծագումը հայտնի չէ, սակայն Իրաքի տարածքում գործում են մի շարք իրանամետ աշխարհազորային խմբեր։
ԱԹՍ-ի մասնակցությամբ մեկ այլ միջադեպ երեկ ԱՄԷ-ում էր գրանցվել։ ԱԹՍ հարձակումից հետո «Բարաքա» ատոմակայանում հրդեհ էր բռնկվել։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը նախօրեին Իրանին կոչ է արել «արագ գործել»՝ հակառակ պարագայում սպառնալով ծանր հետևանքներով։
«Իրանի համար ժամանակն անցնում է, և նրանք պետք է ավելի արագ գործեն, հակառակ դեպքում՝ նրանցից ոչինչ չի մնա: Ժամանակը շատ կարևոր է», - Truth Social-ում գրել է նախագահ Թրամփը:
Թրամփն այս հայտարարությունն արել է այն բանից հետո, երբ իրանական լրատվամիջոցները հաղորդեցին, որ ԱՄՆ-ն որևէ զիջման չի գնացել՝ ի պատասխան պատերազմը դադարեցնելուն ուղղված Թեհրանի վերջին առաջարկությանը, որը Վաշինգտոնին էր փոխանցվել պակիստանցի միջնորդների միջոցով։
Թեև Թեհրանից պաշտոնական մեկնաբանություն չկա, կիսապաշտոնական Mehr գործակալությունը հայտնել էր, որ Միացյալ Նահանգները ցանկանում է «ստանալ այնպիսի զիջումներ, որոնք չկարողացավ ստանալ պատերազմի ընթացքում»՝ հավելելով, որ դա կարող է խոչընդոտ դառնալ բանակցային համաձայնագրի համար։
Նախօրեին Axios-ը, հղում անելով իսրայելցի պաշտոնյաներին, հայտնել էր, որ Թրամփը հեռախոսազրույց է ունեցել Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուի հետ, որը դեմ է արտահայտվել Թեհրանի հետ որևէ փոխզիջմանը, քանի դեռ հակամարտության հիմնական հարցերը չեն լուծվել:
Axios-ը հաղորդում է նաև՝ ակնկալվում է, որ ԱՄՆ նախագահն այս շաբաթ հանդիպում կանցկացնի երկրի անվտանգության բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ՝ ռազմական գործողությունների տարբերակները քննարկելու համար։
Իրանի դեմ ամերիկա-իսրայելական համատեղ ավիահարվածները փետրվարի 28-ին մեկնարկեցին։ Ապրիլի 8-ից կողմերն անժամկետ հրադադարի ռեժիմում են գտնվում։
Իրանը, սակայն, շարունակում է փաստացի անանցանելի պահել համաշխարհային նավթի և գազի մատակարարումների համար կարևոր Հորմուզի նեղուցը, իսկ ԱՄՆ-ն, իր հերթին, շրջափակման է ենթարկում իրանական նավահանգիստները։
Վերջին մեկ օրում Լիբանանի հարավարևելյան շրջաններին Իսրայելի օդուժի հարվածների հետևանքով առնվազն 37 մարդ է զոհվել, ևս 222-ը վիրավորվել են, հաղորդել է Լիբանանի առողջապահության նախարարությունը:
«Մարտի 2-ին ռազմական էսկալացիայի սկզբից ի վեր սպանված քաղաքացիների թիվը հասել է 2 հազար 988-ի, վիրավորներինը՝ 9 հազար 210-ի», - ТАСС-ի փոխանցմամբ՝ ասված է X-ում գերատեսչության հրապարակած ամփոփագրում:
Միացյալ Նահանգները Իրանին հինգ պայման է առաջադրել խաղաղության բանակցությունների երկրորդ փուլին անցնելու համար, հաղորդում է իրանական Fars լրատվական գործակալությունը:
Վաշինգտոնը պահանջում է Թեհրանից հրաժարվել փոխհատուցման ցանկացած հավակնություններից, ԱՄՆ-ին փոխանցել 400 կիլոգրամ հարստացված ուրան և պահպանել միայն մեկ միջուկային համալիրի աշխատանքը: Բացի այդ, ամերիկյան կողմը պատրաստ չէ ապասառեցնել իրանական ակտիվների նույնիսկ 25 տոկոսը և այլ երկրներում ռազմական գործողությունների դադարեցումը կապում է բանակցությունների ընթացքի հետ:
Այդ պահանջների կատարումը չի երաշխավորում ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հրաժարվելը Իրանին նոր հարվածներ հասցնելուց, նշում է Fars-ը:
Ավելի վաղ Իրանը նույնպես հինգ պայման էր առաջադրել բանակցությունների վերսկսման համար: Թեհրանը պահանջում է պատերազմի դադարեցում, հատկապես` Լիբանանում, պատժամիջոցների վերացում, ակտիվների ապասառեցում, վնասի փոխհատուցում և Հորմուզի նեղուցի նկատմամբ Իրանի ինքնիշխանության ճանաչում:
The Wall Street Journal-ի տվյալներով՝ վեճի հիմնական առարկա է մնում Իրանի միջուկային ծրագիրը:
Արաբական Միացյալ Էմիրությունների (ԱՄԷ) «Բարաքա» ատոմակայանում հրդեհ է բռնկվել, հայտարարել է Աբու Դաբիի լրատվական գործակալությունը։
Ըստ իշխանությունների՝ հրդեհի բռնկման պատճառը անօդաչու թռչող սարքի հարձակումն է եղել։ Զոհերի և վիրավորների մասին չի հաղորդվում։
Լրատվական գործակալության տվյալով՝ հրդեհը բռնկվել է ատոմակայանի տարածքի արտաքին հատվածում գտնվող էլեկտրական գեներատորում, սակայն չի ազդել կայանի անվտանգության վրա։
Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունը հայտարարություն է տարածել՝ դատապարտելով կատարվածը․ «Միջուկային անվտանգությանը սպառնացող ռազմական գործողություններն անընդունելի են», - ընդգծել են ԱԷՄԳ-ից։
ԱԷՄԳ-ին ԱՄԷ-ից հայտնել են, որ ատոմակայանում ճառագայթման մակարդակը շարունակում է մնալ նորմայի սահմաններում։
ԱԷՄԳ գլխավոր տնօրեն Ռաֆայել Գրոսին «կրկին կոչ է անում առավելագույն ռազմական զսպվածություն ցուցաբերել ցանկացած ատոմային էլեկտրակայանի մերձակայքում՝ միջուկային վթարի վտանգից խուսափելու համար»։
ԱԹՍ-ի ծագման վերաբերյալ մանրամասներ չեն հաղորդվում:
ՖԻՖԱ-ի գլխավոր քարտուղար Մատիաս Գրաֆստրոմը Իրանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի պաշտոնյաների հետ քննարկումներից հետո հայտարարել է, որ ֆուտբոլի կառավարման համաշխարհային մարմինը պատրաստվում է ողջունել Իրանին 2026 թվականի աշխարհի առաջնությանը։
Reuters-ի փոխանցմամբ՝ գլխավոր քարտուղարը, որը ՖԻՖԱ-ի երկրորդ բարձրաստիճան պաշտոնյան է՝ նախագահ Ջանի Ինֆանտինոյից հետո, մայիսի 16-ի ուշ երեկոյան Թուրքիայում կայացած հանդիպումը «գերազանց և կառուցողական» է որակել։
Չնայած ամերիկյան կողմի հավաստիացումներին, Իրանի մասնակցությունը ֆուտբոլի ամենահեղինակավոր մրցաշարին հարցականի տակ է հայտնվել փետրվարի 28-ին այդ երկրի դեմ Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի պատերազմի մեկնարկից հետո։
Իրանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահը նույնպես Թուրքիայում տեղի ունեցած քննարկումները «դրական և կառուցողական» է որակել՝ հիշեցնելով, սակայն, որ ամերիկյան իշխանությունները մինչ այս պահը վիզաներ չեն տրամադրել Իրանի հավաքականի ֆուտբոլիստներին և անձնակազմին։
Միացյալ Նահանգները և Իսրայելը ինտենսիվ նախապատրաստվում են Իրանի դեմ պատերազմը արդեն հաջորդ շաբաթ վերսկսելուն, գրում է The New York Times-ը՝ վկայակոչելով ամերիկյան և մերձավորարևելյան պաշտոնյաների շրջանում իր աղբյուրները:
Պարբերականի տվյալներով՝ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի մերձավոր օգնականները պատրաստել են Իրանին հասցվելիք նոր հարվածների պլան, եթե Վաշինգտոնը որոշի հակամարտությունում առաջացած փակուղուց դուրս գալ էսկալացիայի ճանապարհով:
Դիտարկվող տարբերակների թվում են Իրանի ռազմական օբյեկտների և ենթակառուցվածքների ավելի մասշտաբային ռմբակոծությունները, ինչպես նաև հնարավոր ցամաքային գործողությունը հատուկ նշանակության զորքերի մասնակցությամբ՝ ստորգետնյա միջուկային օբյեկտներում հարստացված ուրան փնտրելու համար: Այդպիսի գործողության համար, ըստ NYT-ի, հազարավոր զինծառայողներ կպահանջվեն:
Ինքը Թրամփը դեռ վերջնական որոշում չի կայացրել, սակայն Չինաստանից վերադարձին լրագրողներին ասել է, որ դժգոհ է հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ Իրանի առաջարկից: «Կա՛մ նրանք գործարք կկնքեն, կա՛մ կջախջախվեն», - հայտարարել է ԱՄՆ նախագահը:
Թեհրանում արդեն հայտարարել են, որ պատրաստ են «պատասխանել ցանկացած ագրեսիայի»: Իրանը «պատրաստ է բոլոր տարբերակներին», - հայտարարել է երկրի խորհրդարանի խոսնակ Մոհամմադ Ղալիբաֆը:
NYT-ի տվյալներով՝ այժմ միջնորդները ջանում են կոմպրոմիսի հասնել, որը թույլ կտար բացել Հորմուզի նեղուցը և խուսափել նոր էսկալացիայից: