Ինչու է Հայաստանում թեժանում պայքարը նոր Սահմանադրության ընդունման շուրջ

Հանդիսություն Երևանում՝ նվիրված Հայաստանի Սահմանադրության 30-րդ տարեդարձին, 5-ը հուլիսի, 2025թ.

Նոր Սահմանադրության ընդունումը թույլ չտալու նպատակով համախմբված խորհրդարանական ու արտախորհրդարանական ընդդիմադիր ուժերն արդեն իրազեկման ակցիաներ են սկսել։ Երեկ փողոցներում նրանք քաղաքացիներին ներկայացնում էին, թե ինչու է պետք մերժել իշխանության այդ օրակարգը։

Սրան զուգահեռ, խորհրդարանական ընդդիմությունն այսօր վերահաստատեց՝ ԱԺ-ում նախագծին դեմ են քվեարկելու։ Այդ դեպքում ինչո՞ւ իրազեկել հանրությանը մի նախագծի մասին, որի քվեարկությունն Ազգային ժողովում մտադիր են տապալել՝ թույլ չտալով, որ այն հասնի հանրաքվեի:

«Մարդիկ չգիտեն, որ Ալիևի պահանջով ուզում են Սահմանադրություն փոխեն: Բոլորը, ով իմանում է այդ մասին, իր դիրքորոշումը արտահայտում է՝ դե՛մ դիրքորոշումը արտահայտում է: Եվ մենք տեսնում ենք հողի վրա, որ մարդկանց մեծամասնությունը, մեծամասնությունը չէ, ամեն երրորդը չգիտի, դա մեր գործն է արդեն», - ասաց «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանը՝ շարունակելով. - «Երկրորդը՝ հանրային աջակցությունը ընդդիմադիր գործիչներին այս պահին ամենակարևոր բանն է, մեր հանրությունը պետք է մեր կողքը կանգնի: Իսկ ինչ վերաբերում է... խորհրդարանում մենք մերը կանենք»:

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը զգուշացրել է՝ եթե Սահմանադրության նախագծին կողմ չքվեարկեն, իշխանությունը հանրային ճնշում կգործադրի ընդդիմադիրների նկատմամբ: Ինքն ու իր թիմն էլ կառաջնորդեն ընդդիմադիրներին ճնշելու գործընթացը: Փաշինյանի այս ծրագրին հակազդելու համար էլ ընդդիմությունը համախմբվել ու միանգամից անցել է իրազեկման ակցիաների, բացատրեց ընդդիմադիր մյուս ուժի՝ «Հայաստան» խմբակցության ղեկավարը:

«Մենք ասում ենք, որ որպես պատգամավորներ՝ Ազգային ժողովում պատի նման կանգնած ենք լինելու՝ թույլ չտալու, որպեսզի էդ օրակարգով հանրաքվե իրականացնի: Եվ հիմա մեր խնդրանքն է մեր ժողովրդին ևս էդ հանրային աջակցությունը տալ՝ ոչ միայն իր քվեով հունիսի 7-ին, այլ նաև այսօր՝ հեսա կտեսնենք, հա՞, Փաշինյանի ակտիվությունը, իրա պատկերացրած հանրային ճնշումների իրականացումը: Էդ ֆոնին, մենք էլ մեր ժողովրդին ասում ենք, որ դուք էլ բարձրաձայնեք ձեր դժգոհությունը և անթույլատրելիությունը ալիևյան սահմանադրության ընդունման համատեքստում», - հայտարարեց Աննա Գրիգորյանը:

Պաշտոնյաները խոստացել են այս ամիս հրապարակել նոր Սահմանադրության նախագիծը: Հանրային քննարկումներից հետո այն կուղարկվի խորհրդարան, որտեղ միայն իշխանության ձայները բավարար չեն, որ նախագիծը հանրաքվեի դրվի: Որպեսզի փաստաթուղթն ընդունվի, պետք է առնվազն 6 ընդդիմադիր պատգամավորի կողմ ձայն: Նիկոլ Փաշինյանն ավելի քան երկու շաբաթ առաջ ասում էր, թե կփորձի համոզել ընդդիմությանը, սակայն վերջին տասն օրերին խոսում է միայն նրանց ճնշելու մասին:

«Մենք պատրաստվում ենք հանրային ճնշում գեներացնել, և իրանք էդ բանաձևը տվին: ... Երբ որ ես գամ ասեմ, որ այո, էս ամենի արդյունքում՝ վերջ, և երաշխավորում եմ, որ խաղաղության համաձայնագիրը ստորագրվելու է, վավերացվելու է, և այլն, և ընդդիմությունը դրան դեմ է՞ քվեարկելու», - ասում է վարչապետը:

«Օտարածինը իրականում իրենք են՝ սկսած Լևոն Տեր-Պետրոսյանից, ավարտած Սերժ Սարգսյանով և իրենց մնացուկներով». Ռուբինյան

Մինչև ճնշումներին անցնելը Նիկոլ Փաշինյանը փորձելու է ընդդիմության բարձրացրած հարցերի պատասխանները ստանալ Ադրբեջանից, թե արդյոք նոր Սահմանադրության ընդունումից հետո խաղաղության պայմանագրի ստորագրման այլ նախապայմաններ Բաքուն չի ներկայացնի: Խաղաղության հաստատման մասին հայտարարած Հայաստանի վարչապետն այս հարցին պատասխանը դեռ չունի: Բայց եթե անգամ ունենա էլ, ընդդիմությունից ասում են՝ դրանց բովանդակությամբ հետաքրքրված չեն, փոխարենը՝ շարունակելու են առաջ մղել համախմբման օրակարգը, որին արդեն անդրադարձել են տարբեր ՔՊ-ականներ, այդ թվում՝ Ազգային ժողովի նախագահը: Ռուբեն Ռուբինյանը նախկին նախագահներին անվանել է ընտրակեղծարարներ և պնդել՝ այժմ նոր Սահմանադրության ընդունման դեմ պայքարողները նախկինում հանրաքվեներ են կեղծել:

«Եվ հիմա նրանց թիմակիցները, ի շարունակումն էս հակաժողովրդավար, [հակա]ժողովրդական գործելակերպի, անում են ամեն ինչ, որպեսզի բլոկավորեն, արգելափակեն նոր Սահմանադրության ընդունման հանրաքվեի անցկացումը, որը հնարավորություն կտա Հայաստանի ժողովրդին առաջին անգամ ընդունել և ունենալ սեփական Սահմանադրությունը», - հայտարարել է ԱԺ նախագահը՝ շարունակելով. - «Իհարկե, նրանք այդ Սահմանադրությունը ինչ ասես չեն անվանում՝ թուրք-ադրբեջանական, ալիևյան, և այլն, բայց այստեղ է ճակատագրի ամենամեծ հեգնանքը, որ էն ուժերը, որոնք երեք անգամ բռնացել են ժողովրդի քվեին և երեք անգամ կեղծել են հանրաքվեները՝ թույլ չտալով, որպեսզի ժողովուրդը ունենա սեփական հանրաքվեն, նոր Սահմանադրությունը անվանում են օտարածին, հասկանում ե՞ք: Իսկ օտարածինը իրականում իրենք են՝ ոտքից գլուխ, ծայրից ծայր՝ սկսած Լևոն Տեր-Պետրոսյանից, ավարտած Սերժ Սարգսյանով և իրենց մնացուկներով: Եվ այս անգամ նրանց թույլ չենք տալու բռնանալ ժողովրդի քվեի վրա»:

Նոր Սահմանադրության ընդունմանը դեմ ուժերն ընդունում են, որ գործող Սահմանադրությունն ունի մի շարք խնդրահարույց կարգավորումներ՝ սկսած կառավարման համակարգից մինչև վարչապետի անսահմանափակ լիազորությունները: Նրանք, սակայն, համարում են, որ այս փուլում ներքին հարցերը պետք է մի կողմ թողնել, որովհետև իշխանությունը նոր Սահմանադրության ընդունմանն է փորձում հասնել Բաքվի նախապայմանը բավարարելու համար: Ադրբեջանում արդեն մի քանի տարի է՝ բաց հայտարարում են, որ չեն ստորագրի խաղաղության պայմանագիրը, քանի դեռ այնտեղից հեռացված չէ հղումն Անկախության հռչակագրին:

«Հանրաքվեի ցանկացած ելք վատ է Հայաստանի Հանրապետության համար». Գրիգորյան

«Հանրաքվեի ցանկացած ելք վատ է Հայաստանի Հանրապետության համար՝ և՛ դրական ելքն է վատ, և՛ բացասական ելքն է վատ: Հետևաբար՝ մեր խնդիրն է ուղղակի թույլ չտալ, որպեսզի էդ հարցը դրվի հանրաքվեին, և ես վերահաստատում եմ «Հայաստան» խմբակցության դիրքորոշումը, որ երբևէ կողմ չենք քվեարկելու հանրաքվեի այդ նախագծին ալիևյան սահմանադրության մասով», - ասաց Աննա Գրիգորյանը:

«Եռաբլուրը ով ստեղծել է, ով ստեղծել է՝ մեր թշնամին, հիմա ասում է՝ իրանց երեխաների ապագան պետք է էլի ինքը որոշի: Դա դավաճանություն է էս մարդկանց հանդեպ, դավաճանություն է էն մարդկանց հանդեպ, ովքեր պայքարեցին: Պետք է չխաբվեն մարդիկ, Հայաստանի համար կռվող մարդիկ չխաբվեն: Մենք խաբում ենք մեր ժողովրդին, եթե մենք թույլ ենք տալիս, որ մեր թշնամին գրի մեր Սահմանադրությունը», - պնդեց Նարեկ Կարապետյանը:

Վարչապետն ասում է՝ Ադրբեջանի նախագահի պարտադրանքով ոչինչ չի արվում, բայց քանի որ հայ և ադրբեջանցի պաշտոնյաների օրակարգերն ընդդեմ Անկախության հռչակագրի են, Երևանում, ինչպես Նիկոլ Փաշինյանն է ձևակերպել, որոշել են «հաճելին և օգտակարը» համատեղել:

ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ

Ընդդիմադիրները Երևանում իրազեկման ակցիա են սկսելՓաշինյան․Ալիևը Սահմանադրության հարցը մեր առաջ չի բարձրացնում, բայց գործող կարգավորումներով ստորագրել չի ցանկանումԵ՛վ Փաշինյանը, և՛ ընդդիմությունը սպառնում են «հանրային ճնշմամբ». ո՞ւմ կհաջողվի փողոց դուրս բերել ժողովրդին Վարչապետն օրակարգը չի փոխում, ընդդիմությունը համախմբվում է. կգնա՞ իշխանությունը հրաժարականի, եթե հանրաքվեն տապալվիՍահմանադրության մերժման դեպքում՝ հրաժարական և արտահերթ ընտրություննե՞ր