Երրորդ օրն է՝ ԱՄՆ նախագահը հայտարարում է, որ Իրանի հետ բանակցում են պատերազմը դադարեցնելու շուրջ, սակայն պաշտոնական Թեհրանը դա հերքում է։
Դոնալդ Թրամփն ասել է, թե պետքարտուղարն ու փոխնախագահն են ներգրավված բանակցություններում: Սպիտակ տան ղեկավարը պնդել է, թե ռազմական գործողությունները Իրանում «ռեժիմի փոփոխության» են հանգեցրել, և հիմա իր վարչակազմը բանակցում է «ճիշտ մարդկանց» հետ, թեև զգուշացրել է՝ «ոչ մեկին» չի վստահում։ Թրամփը նշել է, թե Իրանի նախկին ղեկավարներին «վերացնելուց» հետո նրանց փոխարեն եկածներին էլ նույն կերպ կարող են «վերացնել», բայց «կտեսնեն՝ ինչպես կզարգանան իրադարձությունները»։
Թրամփը կրկնել է՝ Իրանը չի կարող միջուկային զենք ունենալ, ապա ասել է, թե Իրանը էներգետիկ ոլորտի հետ կապված խոշոր զիջում է արել ԱՄՆ-ին, սակայն մանրամասներ չի հայտնել։
«Նրանք մեզ նվեր տվեցին, որն այսօր տեղ հասավ։ Շատ մեծ նվեր էր, որը հսկայական գումար արժե։ Չեմ ասի, թե ինչ նվեր է դա, բայց այն շատ կարևոր մրցանակ էր, և նրանք դա տվեցին մեզ … Դա ինձ համար մեկ բան էր նշանակում. մենք գործ ունենք ճիշտ մարդկանց հետ»,- հայտարարել է ԱՄՆ նախաագահը՝ նշելով միայն, որ «նվերը» կապված է Հորմուզի նեղուցի հետ։
Իրանի իշխանությունները հայտարարել են, որ Հորմուզի նեղուցով անցնելու թույլտվություն կտան միայն «ոչ թշնամական» նավերին, որոնք իրենց հետ կհամակարգեն երթուղին,գրում է Financial Times-ը՝ հղում անելով Իրանի արտգործնախարարության նամակին, որն ուղարկվել է Միջազգային ծովային կազմակերպության անդամներին։
Նամակում նշվում է, որ Իրանը միջոցներ է ձեռնարկել՝ կանխելու Հորմուզի նեղուցի միջոցով «ագրեսորների և նրանց աջակիցների թշնամական գործողությունները»։ Ըստ նույն աղբյուրի՝ Միացյալ Նահանգների, Իսրայելի և հակամարտության մյուս մասնակիցների հետ կապ ունեցող նավերին նեղուցով անցնել չի թույլատրվի։
Միևնույն ժամանակ, Թեհրանը նշում է, որ «ոչ թշնամական» նավերը կարող են օգտվել Հորմուզի նեղուցից միայն Թեհրանի հետ նախապես համաձայնեցնելու դեպքում։
Անցած գիշեր Իսրայելն ու Իրանը փոխադարձ հարվածներ են հասցրել իրար։
Գիշերը անօդաչու թռչող սարքի հարված է եղել նաև Քուվեյթի միջազգային օդանավակայանի ուղղությամբ, ինչի հետևանքով հրդեհ է բռնկվել, սակայն տուժածներ չկան։
Սաուդյան Արաբիան ևս հայտնել է, որ գիշերը որսացել է անօդաչու սարքեր, իսկ Բահրեյնի ՆԳ նախարարությունը, օդային տագնապի ազդանշանից հետո, քաղաքացիներին կոչ է արել տեղափոխվել անվտանգ վայրեր։
Իրանի բանակցային դիրքորոշումը կտրուկ կոշտացել է պատերազմի մեկնարկից ի վեր, քանի որ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ազդեցությունը երկրում գնալով աճում է, Reuters-ին ասել են Թեհրանի երեք բարձրաստիճան աղբյուրներ, հավելելով, թե Իրանը զգալի զիջումներ կպահանջի Միացյալ Նահանգներից, եթե միջնորդական ջանքերի արդյունքում կողմերի միջև հանդիպում կայանա։
Ըստ այդմ, Իրանը կարող է պահանջել ոչ միայն պատերազմի դադարեցում, այլև պատերազմական կորուստների փոխհատուցում: Դիվանագիտական աղբյուրները նաև ասել են, որ Իրանը կհրաժարվի բանակցել իր բալիստիկ հրթիռների ծրագրի սահմանափակման շուրջ, մի հարց, որը Թեհրանի համար կարմիր գիծ էր դեռ այս պատերազմից առաջ՝ ԱՄՆ-ի հետ անուղղակի բանակցությունների ժամանակ։
Երեք բարձրաստիճան աղբյուրներ Reuters-ին նաև հայտնել են, որ Իրանը միայն նախնական քննարկումներ է ունեցել Պակիստանի, Թուրքիայի և Եգիպտոսի հետ այն մասին, թե արդյոք հիմքեր կան պատերազմը դադարեցնելու շուրջ Նահանգների հետ բանակցությունների համար։
Ըստ դիվանագետների, եթե ԱՄՆ-ի հետ բանակցություններն, այդուամենայնիվ, մեկնարկեն, Իրանը կուղարկի խորհրդարանի խոսնակ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆին և արտգործնախարար Աբբաս Արաղչիին։
Պակիստանի վարչապետ Շեհբազ Շարիֆը հայտարարել է, որ Իսլամաբադը պատրաստ է հյուրընկալել Իրանի հետ ամերիկա-իսրայելական պատերազմը դադարեցնելու բանակցությունները։ Հայտարարությունը հնչել է ամերիկյան լրատվամիջոցներում շրջանառվող տեղեկությունների ֆոնին, որ Սպիտակ տան բանագնացներ Սթիվ Ուիթքոֆը և Ջարեդ Քուշները կարող են այս շաբաթ արդեն Պակիստանում հանդիպել իրանական պատվիրակության հետ։ Ըստ նույն աղբյուրի՝ բանակցություններին հնարավոր է միանա նաև ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը։
«Պակիստանը ողջունում և լիովին աջակցում է Մերձավոր Արևելքում պատերազմը դադարեցնելու համար երկխոսության շարունակական ջանքերին՝ հանուն տարածաշրջանում և դրանից դուրս խաղաղության և կայունության», - գրել է Շարիֆը X-ում, նաև տեղեկացրել, որ այս հարցով հեռախոսազրույց է ունեցել Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանի հետ։
Պակիստանի արտգործնախարարն էլ իր հերթին է հեռախոսազրույց ունեցել իրանցի գործընկերոջ հետ։
Իրանի պատերազմը «աղետալի սխալ» է, որը խախտում է միջազգային իրավունքը, հայտարարել է Գերմանիայի նախագահը՝ արտասովոր կտրուկ քննադատելով ԱՄՆ նախագահի արտաքին քաղաքականությունը։ Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերը պնդել է, թե Թրամփը սասանում է Գերմանիայի հարաբերությունները հետպատերազմյան ամենամեծ դաշնակցի հետ։
«Մեր արտաքին քաղաքականությունն ավելի համոզիչ չի դառնում միայն այն պատճառով, որ մենք միջազգային իրավունքի խախտումը չենք անվանում միջազգային իրավունքի խախտում», - արտգործնախարարությունում հայտարարել է Շտայնմայերը, որը նախկինում ղեկավարել է արտաքին քաղաքական գերատեսչությունը։
Պատերազմը անվանելով ավելորդ և «քաղաքականապես աղետալի սխալ», Շտայնմայերը նշել է, որ Թրամփի երկրորդ ժամկետը Գերմանիայի արտաքին հարաբերություններում ի հայտ է բերել նույնքան խորը խզում, որքան Ռուսաստանի ներխուժումը Ուկրաինա։
Մերձավոր Արևելքում արդեն երրորդ շաբաթը շարունակվող պատերազմում ավելի քան 2 100 երեխա է սպանվել կամ վիրավորվել, հայտարարում է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը։
ՄԱԿ-ի հովանու նեքո գործող կառույցի փոխտնօրեն Թեդ Չայբանի խոսքով, մինչ օրս Իրանում սպանվել է 206, Լիբանանում՝ 118, Իսրայելում՝ չորս և Քուվեյթում՝ մեկ երեխա, չի բացառվում, որ առաջիկայում այս թվերն աճեն։
«Բախումների հետագա ընդրաձակումն ու շարունակությունը աղետալի կլինի միլիոնավոր մարդկանց համար», - հայտարարել է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը՝ կոչ անելով անհապաղ դադարեցնել ռազմական գործողություններն ու ապահովել մարդասիրական օգնության անարգել մուտքը հակամարտության գոտի։
ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հետ պատերազմի ֆոնին Իրանը հաղորդում է 466 անձի կալանավորման մասին՝ համացանցում երկիրն «ապակայունացնող գործողություններ իրականացնելու» մեղադրանքով։
«Այս անձինք փորձել են շփոթ առաջացնել, վախ և մտահոգություն սերմանել հանրության մեջ և թշնամու օգտին քարոզչություն տարածել», - հայտնել է պետական IRNA գործակալությունը՝ հղում անելով ոստիկանությանը։
Թե կոնկրետ ի՞նչ գործողությունների մասին է խոսքը և ե՞րբ են անձինք կալանավորվել, լրատվամիջոցը չի հստակեցրել։
Փետրվարի 28-ից Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պատերազմի մեկնարկից և Իրանի գերագույն առաջնորդի սպանությունից ի վեր Իրանի իշխանությունները ամբողջապես դադարեցրել են ինտերնետի հասանելիությունը երկրում։
Ըստ ինտերնետի մատակարարմանը հետևող Netblocks-ի՝ այսօր Իրանում համացանցի անհասանելիության 25-րդ օրն է՝ ընդհանուր մոտ 576 ժամ։
Գրեթե մեկ ամիս է՝ իշխանությունների կողմից արտոնված միայն մի խումբ մարդիկ են կարողանում օգտվել համաշխարհային ցանցից։
Իրանը խնդրում է ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհրդի հրատապ նիստ անցկացնել դպրոցի վրա օդային հարձակման թեմայով։
«Գործող դպրոցի վրա հարձակումը լրջագույն հանցանք է երեխաների, կրթության և ամբողջ համայնքի ապագայի հանդեպ», - ասել է ՄԱԿ-ի ժնևյան կառույցում Իրանի դեսպան Ալի Բահրեյնին՝ խորհրդի նախագահին ուղղված մարտի 23-ի նամակում։
Մինաբի դպրոցի վրա հարձակումը տեղի էր ունեցել պատերազմի առաջին օրը՝ փետրվարի վերջին, իրար հաջորդած երկու հրթիռային հարվածներով։ Ըստ իրանցի պաշտոնյաների՝ սպանվել էր 168 երեխա, մեծամասամբ՝ աղջիկ։
Reuters-ի տվյալներով՝ ԱՄՆ ռազմական քննիչները չեն բացառում, որ ամերիկյան ուժերն են պատասխանատու կատարվածի համար։ Հետաքննությունը, սակայն, շարունակվում է և առայժմ չի հասել վերջնական եզրակացության։ Պենտագոնը խորացրել է այս ուղղությամբ ջանքերը։
Ծոցի երկրները նույնպես խնդրում են Մարդու իրավունքների խորհրդի քննարկում անցկացնել՝ Միջին Արևելքի քաղաքացիական և էներգետիկ ենթակառուցվածքների վրա Իրանի հարվածների թեմայով։ Քննարկումը տեղի կունենա վաղը։
Իսրայելը հայտարարել է, որ իր տիրապետության տակ է առնելու հարավային Լիբանանը՝ մինչև Լիտանի գետը․ դա կլինի բուֆերային գոտի, քանի դեռ շարունակվում է պայքարը Իրանի աջակից «Հեզբոլա»-ի դեմ, ասել է երկրի պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացը։
«Լիտանի գետը պետք է լինի մեր նոր սահմանը Լիբանանի հետ», - իր հերթին, պնդել է ծայրահեղական հայացքներով հայտնի ֆինանսների նախարար Բեզալել Սմոտրիչը։
Երեկ իսրայելական կողմի հարվածից փլուզվել էր գետի վրայով անցնող առանցքային կամուրջը, որը կապում էր հարավային Լիբանանը երկրի մյուս հատվածների հետ։ Իսրայելը հայտարարել էր, թե «Հեզբոլա»-ն կամուրջներն օգտագործել է զենքի տեղափոխման համար:
Շաբաթներ շարունակվող մարտական գործողությունների պատճառով Լիբանանում շուրջ հազար մարդ է զոհվել, մոտ մեկ միլիոնը՝ տեղահանվել։