Իրանի կառավարությունը հայտնել է եռօրյա ազգային սուգ՝ առանց նշելու անվտանգության ուժերի դերը ցուցարարների մահվան մեջ։
Կառավարության հայտարարության մեջ, որը հրապարակել են պետական լրատվամիջոցները, ցուցարարների, անվտանգության ուժերի և ոստիկանության մահերը վերագրվել են «քաղաքային ահաբեկչական հանցագործներին»։
Վերջին օրերին Իրանի բարձրաստիճան պաշտոնյաները և պետական լրատվամիջոցները ցուցարարներին որպես «զինված ահաբեկիչներ» են որակել և չեն հիշատակել Իրանում իշխանափոխություն պահանջող քաղաքացիների բազմաթիվ հավաքները, որոնց լուսանկարները հրապարակվել են։
Հունվարի 11-ին Իրանի պետական հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը նույնպես ցուցարարներին անվանել է «ահաբեկիչներ» և անվտանգության ուժերին կոչ արել զբաղվել նրանցով։
Ցույցեր՝ Թեհրանում
Թրամփը հայտարարել է, որ Թեհրանը ցանկանում է բանակցել
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ «Իրանի ղեկավարությունը զանգահարել է իրեն՝ բանակցելու նպատակով», այն բանից հետո, երբ նա բազմիցս սպառնացել էր ռազմական գործողություններով միջամտել, եթե Թեհրանը ցուցարարներին սպանի։
«Իրանի առաջնորդները զանգահարեցին», - հունվարի 11-ին Air Force One ինքնաթիռում լրագրողներին ասել է Թրամփը։ Նա հավելել է, որ «հանդիպում է նշանակվում... Նրանք ցանկանում են բանակցել»։
Այնուամենայնիվ, «մենք կարող ենք գործել մինչև հանդիպումը», - հավելել է ԱՄՆ նախագահը՝ առանց մանրամասնելու:
Պարզ չէ, թե ինչի շուրջ է Իրանը ցանկանում բանակցել: Երկու երկրները նախկինում անուղղակի բանակցություններ են վարել՝ Թեհրանի միջուկային վիճահարույց ծրագրի շուրջ:
Միացյալ Նահանգները և Արևմտյան այլ երկրներ դատապարտել են կառավարության կողմից ցուցարարների նկատմամբ կիրառվող բռնությունները:
Հունվարի 11-ին Թրամփը հայտարարել էր, որ ինքը և ԱՄՆ զինված ուժերը ուսումնասիրում են Իրանում ցուցարարներին աջակցելու տարբերակներ՝ ի պատասխան չհաստատված տեղեկությունների, որ վերջին 15 օրվա ընթացքում հակակառավարական ցույցերի ճնշման հետևանքով ավելի քան 500 մարդ է զոհվել։
«Զինվորականները դիտարկում են դա, և մենք դիտարկում ենք մի քանի շատ ուժեղ տարբերակներ», - լրագրողներին ասել է Թրամփը՝ հավելելով, որ կապի մեջ է Իրանի ընդդիմության առաջնորդների հետ, կրկին, սակայն, առանց մանրամասներին անդրադառնալու:
Թեհրանը դեռևս չի մեկնաբանել ԱՄՆ նախագահի հայտարարությունները:
Թրամփը հունվարի 13-ին կքննարկի տարբերակները
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն այժմ քննարկում է Իրանում բողոքի ցույցերին աջակցելու մի քանի տարբերակ, հաղորդում են Axios-ը և The New York Times-ը՝ հղում անելով ամերիկացի անանուն պաշտոնյաների։
Թեև հաղորդագրությունների համաձայն՝ Թրամփը դեռևս որոշում չի կայացրել որևէ քայլի ձևի և մասշտաբի վերաբերյալ, The Wall Street Journal-ը հայտնել է, որ հունվարի 13-ին կոնկրետ տարբերակներ կներկայացվեն նախագահին:
Այս հաղորդագրությունները հրապարակվել են այն ժամանակ, երբ իրավապաշտպան խմբերը և կառավարական լրատվամիջոցները հայտնել են, որ հունվարի 11-ին Իրանի տասնյակ քաղաքներում շարունակվել են բողոքի ցույցերը, ձերբակալությունները և բռնությունները։
Թեհրանի դիահերձարանի դիմաց մահացածների սարսափելի լուսանկարներ են հայտնվել համացանցում
Իրանում բողոքի ցույցերին և իրավունքների խախտումներին հետևող Telegram ալիքները՝ Vahid Online-ը և Hal Vash-ը, հրապարակել են Թեհրանում տեղի ունեցած հակակառավարական ցույցերի ժամանակ զոհված մարդկանց լուսանկարներ։
Reuters-ի կողմից Իրանի մայրաքաղաքի Քահրիզակի դատաբժշկական կենտրոնում նկարահանված մի շարք տեսանյութերում հնարավոր է տեսնել, թե ինչպես են մարդիկ սպանվածների մարմինների մեջ նույնականացնում իրենց հարազատներին: Լրատվական գործակալությունը հայտնել է, որ տեսանյութի նկարահանման ամսաթիվը հնարավոր չէ ստուգել:
Զոհվածների մարմինները տեղափոխում են դիահերձարան, Թեհրան
«Ազատություն» ռադիոկայանի իրանական ծառայության կողմից անցկացված հետաքննությունները ցույց են տալիս, որ Իրանի զինվորականներն ու անվտանգության ուժերը բողոքի ցույցերի ժամանակ կրակ են բացել քաղաքացիական անձանց վրա։
Երկրում ինտերնետի անջատման պատճառով խիստ սահմանափակ է ստացվող տեղեկատվությունը, հեռախոսային ծառայությունները ևս սահմանափակվել են, այդ պատճառով հնարավոր չէ հստակ պարզել, թե քանի մարդ է զոհվել ցույցերի ընթացքում: Իրավապաշտպան որոշ կազմակերպություններ տարբեր թվեր են հրապարակում՝ հղում անելով սեփական աղբյուրներին:
Մարդու իրավունքների լրատվական գործակալությունը (HRANA)՝ Միացյալ Նահանգներում գործող իրանցի ակտիվիստների կազմակերպությունը, հունվարի 11-ին հայտարարել է, որ վերջին 15 օրերի ընթացքում բողոքի ցույցերի ժամանակ զոհվել է 544 մարդ։
Կազմակերպությունը հայտնել է, որ ձերբակալվել է առնվազն 10,061 մարդ, և որ ցույցեր են տեղի ունեցել բոլոր 31 նահանգների 186 քաղաքների 585 վայրերում։
Թեև Իրանի տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների նախարարությունը հայտարարել է, որ երկրում ինտերնետը անջատելու որոշումը կայացվել է «անվտանգության իրավասու մարմինների կողմից՝ երկրում ստեղծված իրավիճակով պայմանավորված», Amnesty International իրավապաշտպան կազմակերպությունն ահազանգում է, որ այս ամենն արվում է Իրանի իշխանությունների կողմից մարդու իրավունքների կոպիտ խախտումները թաքցնելու համար:
Թրամփն ասել է, որ Մասկի հետ կքննարկի Իրանում ինտերնետի վերականգնման հարցը
Հունվարի 11-ին Թրամփը հայտարարել է, որ նախատեսում է միլիարդատեր Իլոն Մասկի հետ խոսել Իրանում ինտերնետի վերականգնման մասին: Մասկի SpaceX-ը տրամադրում է Starlink արբանյակային ինտերնետային ծառայություն, որը նախկինում օգտագործվել է հակամարտության գոտիներում, այդ թվում՝ Ուկրաինայում:
Անցած շաբաթվա ընթացքում Թրամփը մի շարք խիստ նախազգուշացումներ է արել՝ ասելով, որ Միացյալ Նահանգները «շատ ուշադիր հետևում է իրավիճակին» և շեշտել, որ իշխանությունները զերծ մնան ցուցարարների սպանությունից: Թրամփը հայտարարել է, որ իր երկիրը «պատրաստ է օգնել» շարժմանը՝ նախազգուշացնելով, որ Իրանը «մեծ խնդիրների» մեջ է հայտնվել բողոքի ցույցերը ճնշելու իր ջանքերի պատճառով.
«Մենք շատ ուշադիր հետևում ենք իրադրությանը: Ես շատ հստակ եմ հայտարարել, եթե նրանք մարդկանց սպանեն, ինչպես արել են նախկինում, մենք կխառնվենք: Մենք կխփենք նրանց ամենացավոտ կետին: Դա չի նշանակում, թե հենց տեղում ենք լինելու, բայց շատ- շատ ենք ցավեցնելու», - ասել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը:
ՄԱԿ-ը և ԵՄ-ն դատապարտում են Իրանում բռնաճնշումները
ՄԱԿ-ը, ԵՄ-ն և Արևմտյան կառավարությունները նույնպես իրենց աջակցությունն են հայտնել իրանական բողոքի շարժմանը։
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը նախօրեին հայտարարել է, որ «ցնցված է» ցուցարարների դեմ բռնության մասին հաղորդագրություններից և կառավարությանը կոչ է արել զսպվածություն ցուցաբերել և «զերծ մնալ անհարկի կամ անհամաչափ ուժի կիրառումից»։
ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ Կալլասը պատրաստ է Իրանի դեմ նոր պատժամիջոցներ առաջարկելԵՄ արտաքին հարաբերությունների և անվտանգության հարցերով բարձր ներկայացուցիչ Կայա Կալլասը հայտարարել է, որ պատրաստ է նոր պատժամիջոցներ առաջարկել Թեհրանի նկատմամբ՝ ի պատասխան ցուցարարների նկատմամբ կիրառված բռնությունների։
«Ես պատրաստ եմ առաջարկել լրացուցիչ պատժամիջոցներ՝ ի պատասխան ռեժիմի կողմից ցուցարարների նկատմամբ դաժան բռնաճնշումների», - հավելել է ԵՄ արտաքին քաղաքականության պատասխանատու Կայա Կալլասը։
ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ Ռուբիոն և Նեթանյահուն հեռախոսազրույց են ունեցել. ReutersԻսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն կառավարության նիստում հայտարարել է, որ Իսրայելը ուշադիր հետևում է Իրանում տեղի ունեցող զարգացումներին՝ ընդգծելով, որ իր երկիրն «աջակցում է Իրանի ժողովրդի ազատության համար պայքարին և խստորեն դատապարտում է անմեղ քաղաքացիների սպանությունները»։
ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ Փեզեշքիանը մեղադրել է ԱՄՆ-ին ու ԻսրայելինԻրանում լայնածավալ բողոքի ցույցերի վերաբերյալ իր առաջին հրապարակային դիրքորոշման մեջ նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը երեկ հայտարարեց, որ ԱՄՆ-ն և Իսրայելը ցանկանում են «քաոս և անկարգություն սերմանել» Իրանում՝ հրահանգելով «անկարգություններ»: