Միացյալ Նահանգների փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսն այսօր ժամանում է Երևան: Նա ամերիկացի ամենաբարձրաստիճան պաշտոնյան է, որը Հայաստան է այցելում, որտեղից Բաքու կմեկնի:
Նախատեսված է հանդիպում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ, հայտնել են կառավարությունից:
Պատվիրակության կազմում է նաև ԱՄՆ տնտեսական հարցերով փոխնախարար Ջեյքոբ Հելբերգը:
Անցած ամիս նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել էր՝ այցի նպատակը խաղաղության ջանքերը շարունակելն ու Սյունիքով Ադրբեջանը Նախիջևանին կապող TRIPP-ն առաջ մղելն է: Սպիտակ տան ղեկավարը նաև ազդարարել էր, որ «Հայաստանի հետ խաղաղ միջուկային համագործակցության հիանալի համաձայնագիր կկնքեն»: Համաձայնագրի բովանդակությունը մինչ այս պահը երկու երկրները չեն գաղտնազերծել:
Նախագահ Թրամփը գրել էր նաև ամերիկյան արտադրության կիսահաղորդիչների գործարքի մասին. արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը անցած շաբաթ օրը տեղեկացրել է, որ դրանց մի մասն արդեն Հայաստան է հասել:
Էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի խոսքով՝ ԱՄՆ փոխնախագահի հայաստանյան այցի շրջանակներում կքննարկվի նաև ԱՄՆ վերջին որոշումը՝ Իրանի հետ առևտուր անող երկրների նկատմամբ 25 տոկոս մաքսատուրքեր սահմանելու վերաբերյալ:
ԱՄՆ նախագահը փետրվարի 7-ին՝ Օմանում իրանական կողմի հետ բանակցություններից հետո հրամանագիր է ստորագրել, որով լրացուցիչ մաքսատուրքեր է սահմանում Իրանի հետ բիզնեսով զբաղվող երկրների համար:
«Մոտավորապես 50 միլիոն դոլարի արտահանում ենք ունեցել նախորդ տարի Միացյալ Նահանգներ, և բնականաբար, այնտեղ ապրանքներ կան, որոնք էական չափով իրենց մրցունակությունը կկորցնեն նման իրավիճակում», - նշել է նախարար Պապոյանը լրագրողների հետ զրույցում:
Հարևան Իրանը Հայաստանի չորրորդ ամենամեծ առևտրային գործընկերն է:
ԱՄՆ փոխնախագահի այցի նախաշեմին Երևանը ազդարարել է, որ երկկողմ հարաբերությունների վերաբերյալ նոր հայտարարություններ են հնչելու:
Փոխարտգործնախարար Վահան Կոստանյանը շաբաթավերջին խոսել է խաղաղ միջուկային էներգիայի, անվտանգության ու «կրիտիկական հանքանյութերի» ոլորտներում հնարավոր համագործակցության մասին:
Քաղաքագետների կարծիքով՝ այցի հիմնական նպատակը քաղաքական է՝ TRIPP-ի իրագործումը: Փորձագետների գնահատմամբ՝ ուշադրության կենտրոնում է լինելու նաև օգտակար հանածոների ոլորտում համագործակցությունը:
Ամերիկացի վերլուծաբանների կարծիքով՝ փոխնախագահ Վենսը Երևանում այնպիսի գործարքներ է առաջ մղելու, որոնք կթուլացնեն Հայաստանում ռուսական ու իրանական ազդեցությունը, մասնավորապես հենց օգտակար հանածոների շուրջ:
ԱՄՆ երկրաբանական ծառայությունը շուրջ 50 ապրանքների խումբ գնահատել է որպես երկրի ազգային և տնտեսական անվտանգության համար կենսական։ Դրանց շարքում են նաև 17 հազվագյուտ հողային տարրերը, որոնք օգտագործվում են ամեն ինչում՝ հողմային տուրբիններից մինչև սմարթֆոններ: Հայաստանում որոշ հազվագյուտ հողային տարրեր կան: Թե որքան, արդյոք հնարավոր է արդյունահանել, պարզ չէ:
Վենսի ծրագրի մասին քիչ մանրամասներ են հրապարակվել, սակայն այցը տեղի է ունենում մի փուլում, երբ Վաշինգտոնը ձգտում է ավելի մեծ դիվանագիտական և տնտեսական ազդեցություն ունենալ Հարավային Կովկասում, փաստում է «Ֆրանսպրես» գործակալությունը, հավելելով՝ ԱՄՆ պաշտոնյաները նշում են, որ Վաշինգտոնի մասնակցությամբ իրականացվող TRIPP երթուղին կամրապնդի տարածաշրջանային կապը և ամերիկյան առևտրային շահերը՝ բացելով նոր մատակարարման շղթաներ, որոնք շրջանցում են Ռուսաստանը և Իրանը։
Reuters-ը հավելում է՝ ԱՄՆ-ի համար կարևորագույն հանքանյութերի մատակարարման հասանելիության ապահովումը նույնպես, հավանաբար, կլինի Վենսի այցի ուշադրության կենտրոնում: TRIPP-ը կարող է դառնալ Կենտրոնական Ասիայի հսկայական հանքային հարստության, այդ թվում՝ ուրանի, պղնձի, ոսկու և հազվագյուտ մետաղները արևմտյան շուկաներ տանող հիմնական տարանցիկ միջանցքը:
Ակնկալվում են «երկկողմ հարաբերությունների շուրջ նոր հայտարարություններ»։
Ըստ պաշտոնական աղբյուրների՝ ԱՄՆ փոխնախագահի AF2-օդանավը արդեն Իտալիայից մեկնել է Հայաստան: Փոխնախագահի խոսնակը «Ազատության» թղթակցին փոխանցել է՝«Երևանում վայրէջք կատարելուց հետո Վենսը կհանդիպի ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ: Հանդիպումը նախատեսված է սկսել Հայաստանի ժամանակով 17:30-ին»։
Այսօր երեկոյան, Բաղրամյան 26-ում՝ նախագահականի առջև նախատեսվում է արցախցիների հավաքը:
Լեռնային Ղարաբաղի նախկին օմբուդսմեն ու պետնախարար Արտակ Բեգլարյանը հավաքից առաջ գրել է, որ ԱՄՆ փոխնախագահ Վենսի այցի առթիվ «պետք է նրա ու միջազգային հանրության ուշադրությունը հրավիրենք հատկապես գերիների ազատ արձակման և Արցախի ժողովրդի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության անհրաժեշտության վրա: ԱՄՆ փոխնախագահը հնարավորություն ունի ապահովելու մեր բոլոր գերիների անհապաղ ազատ արձակումը հենց իր այցի ժամանակ»:
ԱՄՆ փոխնախագահին նման կոչեր են հղել Հայաստանի և Արցախի այլ կազմակերպություններ և գործիչներ ևս:
ԱՄՆ փոխնախագահի Բաքու կատարելիք այցի նախօրեին Ադրբեջան է ժամանել Միացյալ Նահանգների Առևտրի պալատի պատվիրակությունը՝ Մերձավոր Արևելքի, Թուրքիայի և Կենտրոնական Ասիայի հարցերով փոխնախագահ Խուշ Չոքսիի գլխավորությամբ։
Պետական «Ազերթաջ» գործակալության հաղորդմամբ՝ ամերիկացի հյուրերն այսօր հանդիպել են Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ։ Նրանց շարքում են Apple, Ericsson AB, ExxonMobil, Visa, Boeing Global, Shell International, Azerbaijan Coca-Cola Bottlers LLC և Motorola Solutions ընկերությունների ղեկավարները։