Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի նոր դատավորը 29-ամյա Սերժ Ռուշանյանն է: Գարեգին Երկրորդն ու վեց բարձրաստիճան հոգևորականները մեղադրվում են դատական ակտը չկատարելու համար:
Հենց առաջին դատական նիստին դատավոր Հակոբ Մանուկյանը հրաժարվեց քննել այս գործը՝ բացատրելով, որ Կաթողիկոսի փաստաբան Արա Զոհրաբյանն է ժամանակին իրեն փաստաբանի արտոնագիր տվել: Օրեր անց գործը էլեկտրոնային կարգով մակագրվեց երիտասարդ դատավոր Ռուշանյանին:
«Քանի որ Սերժ Ռուշանյանը նոր սերնդի դատավոր է, էստեղ ես շատ իր մեջ տեսել եմ հակվածություն դեպի մարդու իրավունքներ: Ամենաթեթևից մինչև շատ ծանր, առանձնապես ծանր հանցագործությունների վարույթ ունենք պարոն Ռուշանյանի մոտ: Անկեղծ կլինեմ՝ որպես իրավաբան, որպես դատավարագետ, որպես, ի վերջո, դատավոր, ունեմ բացառապես բարձր կարծիք իր մասնագիտական գիտելիքների: Ես կուզենամ ընդգծել նաև անկախության մասը», - «Ազատության» հետ զրույցում ասաց փաստաբան Ալեքսանդր Կոչուբաևը:
Արտերկրում կրթություն ստացած Ռուշանյանը դատավորի ընդամենը երեք տարվա փորձ ունի, բայց հասցրել է արժանանալ փաստաբանների գնահատականին: Նա Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի դատարանի 11 դատավորների մեջ ամենաբարձր վարկանիշն ունի: Հնչեղ գործերով փաստաբան Կոչուբաևը տասնյակ գործեր ունի այս դատավորի մոտ: Ասաց, որ թեև իր օգտին որոշումներ չի կայացրել, բայց, միևնույն է, բարձր է գնահատում նրա մասնագիտական պատրաստվածությունը:
«Հա, եղել են դեպքեր խափանման միջոցի փոփոխության մասով, բայց, էսպես, գլոբալ, ինչից փաստաբանը կարող է ուրախանալ, օրինակ՝ արդարացման դատավճիռ, ես չունեմ: Բայց էն պրոցեսը, որ ես տեսել եմ՝ դատավորը վարում է, էն պատճառաբանված որոշումները, որ ինքը կայացնում է, մեզ թողնում է միայն հուսալ լավագույնին», - նշեց Կոչուբաևը:
Կենսագրականում նշվում է, որ Ռուշանյանն աշխատանքային առաջին քայլներն արել է հասարակական կազմակերպությունում՝ որպես նախագահ, բայց բաց աղբյուրներում «Արդարադատություն և իրավունքի գերակայություն» ՀԿ-ի մասին տվյալներ չկան: Պարզ չէ, թե կոնկրետ ինչով է զբաղվել այս կազմակերպությունը: Ռուշանյանը հետո մի քանի տարի աշխատել է Արդարադատության նախարարությունում:
Արդյո՞ք Ռուշանյանն էլ կհետևի դատավոր Հակոբ Մանուկյանի օրինակին ու կհրաժարվի Կաթողիկոսի գործի քննությունից, պարզ կդառնա առաջիկա նիստին, որի օրը դեռ հայտնի չէ:
«Ես ակնկալում եմ, որ դատավորը վարույթ ընդունի և ճանաչի և հռչակի Կաթողիկոսի անմեղությունը», - ասաց Ալեքսանդր Կոչուբաևը:
Եթե դատարանը հաստատի բարձրաստիճան հոգևորականների մեղադրանքը, ապա նրանց սպառնում է առավելագույնը երկու տարվա ազատազրկում: Անկախ Հայաստանի պատմության մեջ առաջին անգամն է, որ Առաքելական եկեղեցու առաջնորդը կանգնում է դատարանի առաջ:
Գարեգին Երկրորդին ու մյուսներին մեղադրանք առաջադրվեց վարչապետի՝ «եկեղեցու բարենորոգման շարժման» լարված փուլում, որով Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է գահից հեռացնել Կաթողիկոսին:
Այս գործով միակ տուժողը վարչապետի հակակաթողիկոսական արշավին միացած 10 եպիսկոպոսներից Գևորգ սրբազանն է: Կաթողիկոսը պաշտոնանկ էր արել նրան, իսկ դատարանը պարտավորեցրել էր վերականգնել հոգևորականին իր պաշտոնին: Մայր Աթոռը, սակայն, չվերականգնեց ու կարգալույծ արեց Սարոյանին՝ հայտարարելով, որ այս հարցերը դատարանի տիրույթում չեն, սա միջամտություն է եկեղեցու ինքնավարությանը:
Առաջին նիստն անցած ուրբաթ ընդամենը 20 րոպե տևեց:
«Հայտնի է՝ նա հանդիսացել է փաստաբան, և իր ուսումնառության և արտոնագիր տալու ժամանակ արտոնագիրը ես եմ հանձնել, բայց իմ անձնական կարծիքով՝ դա բացարկի հիմք չէր, բայց դատավորը, հաշվի առնելով, որ դա կարող է կասկած առաջացնել, ինքնաբացարկ հայտնեց», - նիստից հետո լրագրողների հետ զրույցում փոխանցեց Վեհափառի փաստաբան Արա Զոհրաբյանը:
Զոհրաբյանը ողջունեց դատավորի այդ քայլը, ընդգծեց՝ Մանուկանը հրաժարվեց մասնակցել Կաթողիկոսի դեմ այս գործընթացին: Ինքը՝ դատավորն իր որոշումը հիմնավորելիս շեշտել է հենց Զոհրաբյանի հետ մասնագիտական հարաբերությունները, կարևորել արդարադատության շահը:
«Նշված փաստական հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ անաչառ և անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամիտ կասկած կարող են առաջացնել տվյալ գործով իմ անկողմնակալության և անաչառության վերաբերյալ», - հայտարարել է Մանուկյանը:
Վեհափառի հետ մեղադրյալի աթոռին հայտնված Վահան սրբազանի փաստաբանի կարծիքով՝ Կաթողիկոսի գործից հրաժարված դատավորը կարող էր այլ որոշում կայացնել՝ քննել գործն ու դադարեցնել Գարեգին Երկրորդի դեմ քրեական հետապնդումը:
«Իհարկե լավ է, որ դատավոր Հակոբ Մանուկյանը կարողացավ մաս չկազմել այս հակաիրավական գործընթացին, բայց մյուս տեսանկյունից՝ շատ ցանկալի կլիներ, որ իր նման լավ համբավ, հեղինակություն և մասնագիտական բարձր պատրաստվածություն ունեցող դատավորը գործը, էսպես ասած, եթե գործ կարող ենք առհասարակ անվանել, և քրեական հետապնդումը դադարեցներ», - «Ազատությանը» ասաց Մարինե Ֆարմանյանը:
Ինքնաբացարկ ներկայացրած դատավոր Մանուկյանի վարկանիշը Ռուշանյանի վարկանիշից ցածր է 9 միավորով՝ 14 է: Նա ևս երեք տարվա դատավորի փորձի ունի: Փաստաբան Ֆարմանյանը չի բացառում, որ եթե բացարկ հայտնելու փոխարեն քններ ու արդարացներ Կաթողիկոսին, կպատժվեր՝ ենթարկվելով կարգապահական պատասխանատվության: Այնպես, ինչպես եղել է անցած տարիներին իշխանություններին ոչ հաճո որոշումներ կայացրած դատավորների, օրինակ՝ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանին արդարացրած Վահե Միսակյանի դեպքում: