Ռուսաստանի տնտեսական սահմանափակումներին զուգահեռ վերջին տարիներին փոքր քայլերով ոտքի կանգնող գյուղատնտեսության ցուցանիշներն այս տարվա առաջին կեսին դարձյալ նվազել են՝ գրեթե 12 տոկոսանոց կրճատում կա:
Ըստ պաշտոնական վիճակագրության՝ Հայաստանի նկատմամբ ռուսական սահմանափակումները համընկել են այս տարվա առաջին կիսամյակի ընթացքում պտուղ-բանջարեղենի համեմամատաբար ավելի փոքր ծավալի բերքահավաքին և, գուցե, նաև այս հանգամանքն էր պատճառը, որ միրգ-բանջարեղենի ներկրման սահմանափակումներն անցած ամիսներին լուրջ ցնցումներ չառաջացրեցին: Ծիրանն, օրինակ, այդպես էլ չէժանացավ, սակայն առաջիկայում խաղողի բերքահավաքն է, դեղձն էլ նոր-նոր է հասնում: Խնդիրներն ի՞նչ մասշտաբների կհասնեն, առայժմ հնարավոր չէ ասել, բայց Արմավիրի այգեգործներն արդեն ոտքի են ելել, պնդում են՝ դեղձն իրացնել չեն կարողանում, նրանցից մեկի խոսքով.- «15 տոննա թափել եմ, վաղն արդեն կլինի 30 տոննա»:
Այգեգործներին մեկ կիլոգրամ դեղձի համար 100 դրամ են առաջարկում, News.am-ի հետ զրույցում նրանք պնդում էին՝ իրենց ամբողջ տարվա աշխատանքի համար փոքր գումար է, իսկ միրգն արդեն թափվում է ծառերից, նշում են.- «Ես երեկ պիտի հավաքեի դեղձը, չհավաքեցի, որովհետև ոչ մեկ չուզեց իմ դեղձը, ոչ մի չրագործ չի ուզում»:
Արմավիրի համայնքապետի վստահեցումները, թե գործադիրը զբաղվում է այս խնդրով այգեգործներին չեն համոզում:
Արդեն փաստ է՝ Ռուսաստանի քայլերը համընկան Հայաստանում աճած ավելի մեծ քանակի ծաղիկների հետ: Հունվար-հունիս ամիսներին գրեթե 120 միլիոն հատ ծաղիկ են հավաքել, անցած տարվա նույն ժամանակահատվածում քանակը գրեթե 9 միլիոնով պակաս էր: Լուրջ խնդիրներ ունեն նաև լոլիկ արտադրողները, վիճակագրությունը փաստում է, որ այլ շուկաներ գտնելու գործադիրի քայլերը ռուսական շուկան չեն փոխարինել: Մայիսից սկսած և՛ ծաղիկների, և՛ լոլիկի արտահանումը գումարային արտահայտությամբ ընդհուպ կրկնակի նվազել է.
Գյուղատնտեսներից մեկն ասում է.- «Հիմա ինչ ունեմ, արդեն բանկրոտ ջերմոց ա, ես բանկրոտ եմ: Պիտի մեկը լինի, որ ասի՝ ով ինչ ունի, բերեք, խնդրեմ, եղբայր, էս ապրանքդ համապատասխանում ա, որ Ռումինիա գնա էս գնով, համաձա՞յն ես»:
ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ
Ռուսական սահմանափակումներից մինչև վիզաներ․ բեռնափոխադրողները կառավարության լուծումներին են սպասումԱրտահանման սահմանափակումները ծաղիկների, լոլիկի գների էական նվազման են հանգեցրել: Ռուսական սահմանափակումների տակ հայտնված ապրանքներից նաև թարմ ձկան գինն է էապես նվազել: Այս հուլիսին տարեսկզբի համեմատ գնանկումը գրեթե 12 տոկոսի է հասել: Ձկնաբույծները պարբերաբար բողոքի ակցիաներ են կազմակերպում ու ահազանգում՝ ծանր իրավիճակում են:
Ռուսաստանն արգելել է նաև հայկական մի շարք ալկոհոլային խմիչքների ներկրումը: Այս շուկայում, սակայն, պաշտոնական վիճակագրությամբ գնանկում չի արձանագրվել: Անցնող ամիսներին դրանք նույնիսկ թանակցել են:
Չնայած այս սահմանափակումներին՝ Ռուսաստանը շարունակում է մնալ Հայաստանի ամենախոշոր առևտրային գործընկերն ու արտահանումների հիմնական ուղղությունը: Այս տարվա առաջին կեսին Հայաստանից ընդհանուր գրեթե 3.5 միլիարդ դոլարի ապրանք են արտահանել. շուրջ 36 տոկոսը կամ ավելի քան 1.2 միլիարդ դոլարը ռուսական շուկա է մտել, անցած տարվա համեմատ ծավալը նվազել է 4.2 տոկոսով:
Միայն հունիս ամսին՝ երբ Ռուսաստանի սահմանափակումներն արդեն ուժի մեջ էին, Հայաստանից գրեթե 200 միլիոն դոլարի ապրանք է ռուսական շուկա մտել: Նույն ամսում դեպի Եվրամիություն արտահանումները գրեթե 56 միլիոն դոլար են կազմել: Թեև Եվրամիության հետ ապրանքաշրջանառության ծավալներն առայժմ զգալիորեն հետ են մնում, սակայն անցած տարիների համեմատ աճը շեշտակի է: 2025-ի առաջին կիսամյակի համեմատ արտահանումները գրեթե երկու անգամ են աճել՝ անցնելով կես միլիարդ դոլարի շեմը կամ ընդհանուրի 15 տոկոսը: Հիմնական ուղղություններն են Բուլղարիան, Բելգիան, Գերմանիան, Նիդերլանդներն ու Իտալիան: Դարձյալ գրեթե կրկնակի աճել են նաև դեպի Չինաստան արտահանման ծավալները՝ հասնելով գրեթե 530 միլիոն դոլարի կամ ընդհանուրի 15.3 տոկոսին:
Մյուս բոլոր ուղղություններով ընդհանուր հաշվարկով ոչ միայն աճ չկա, այլև ուղիղ հակառակը: Արտահանման ծավալները կրճատվել են երկնիշ տեմպերով: Նույնիսկ հարևան Վրաստան ու Իրան այս տարվա առաջին կիսամյակում ավելի քիչ ապրանք են արտահանել, քան անցած տարվա նույն ժամանակահատվածում: Այսպիսով, ամենաթարմ տվյալներով՝ Հայաստանից արտահանումների ամենախոշոր ուղղությունը Ռուսաստանն է, ապա Չինաստանը, երրորդ տեղում Եվրամիությունն է:
Թե կոնկրետ որ ապրանքների արտահանման հաշվին է Ռուսաստանը շարունակում առաջին տեղում մնալ պարզ կլինի առաջիկայում, երբ Պետական եկամուտների կոմիտեն ապրանքների վերաբերյալ վիճակագրությունը հրապարակի: