Միացյալ Նահանգներն ու Իրանն այսօր Ժնևում Օմանի գլխավոր հյուպատոսությունում մոտ չորս ժամ անուղղակի բանակցություններ են վարել՝ լուծելու Թեհրանի միջուկային ծրագրի շուրջ տասնամյակներ շարունակվող վեճը և կանխելու հնարավոր պատերազմը:
Բանակցություններից հետո Իրանի արտգործնախարարը հայտարարել է, որ կողմերը համաձայնել են այն հիմնական սկզբունքների շուրջ, որոնցով պետք է առաջնորդվեն, սակայն դեռ շատ բան կա անելու: Աբբաս Արաղչին իրանական լրատվամիջոցներին ասել է, որ առաջընթացը չի նշանակում, որ համաձայնագիրը շուտով կկնքվի: Գործընթացը, այդուհանդերձ, սկսվել է, ասել է նա:
Իրանի արտգործնախարարության խոսնակն էլ հայտնել է, որ քննարկումների երկրորդ փուլը հիմնականում կենտրոնացել է տեխնիկական կողմերի վրա։ Օմանի արտգործնախարարը շփումներ է ունեցել բոլոր կողմերի հետ, որոնց ժամանակ նրանք միջնորդ կողմին են փոխանցել իրենց տեսակետները, ասել է Էսմայիլ Բաղային:
«Մեր տեսակետները, նկատառումները և մտահոգությունները ներկայացվել են մյուս կողմին՝ թե՛ պատժամիջոցների վերացման, թե՛ միջուկային ծրագրի վերաբերյալ», - ասել է նա։
Բաղային կրկնել է՝ Իրանի դեմ պատժամիջոցների վերացումը միջուկային հարցի շուրջ ցանկացած համաձայնագրի անբաժանելի մասն է: Նա ընդգծել է, որ իրանական պատվիրակությունը պատրաստ է Ժնևում մնալ այնքան, որքան անհրաժեշտ է համաձայնության գալու համար:
Խամենեին զգուշացրել է՝ Իրանում իշխանությունը տապալելու ԱՄՆ բոլոր փորձերը կձախողվեն
Մինչ ԱՄՆ նախագահի բանագնացներ Սթիվ Ուիթքոֆը, Ջարեդ Քուշները և Իրանի արտգործնախարար Աբբաս Արաղչին անուղղակի բանակցություններ էին վարում Շվեյցարիայում, Իրանի հոգևոր առաջնորդը Դոնալդ Թրամփին զգուշացրել է՝ երկրում իշխանությունը տապալելու ԱՄՆ բոլոր փորձերը կձախողվեն:
Ալի Խամենեին ԱՄՆ-ին կոչ է արել վերջ տալ Իրանին ուղղված սպառնալիքներին և զերծ մնալ երկրի շուրջ ռազմական ուժի կուտակումից: Այաթոլլան նաև զգուշացրել է՝ «ցանկացած ռազմանավից ավելի վտանգավոր է այն զենքը, որը կարող է խորտակել այդ ռազմանավը»:
«ԱՄՆ նախագահը շարունակ ասում է, որ իրենց բանակն ամենաուժեղն է աշխարհում, սակայն երբեմն ամենաուժեղ բանակը կարող է այնպիսի ուժեղ ապտակ ստանալ, որ չկարողանա ոտքի կանգնել», - նշել է նա:
Զորավարժություններ Հորմուզի նեղուցում
Բանակցություններից առաջ ԱՄՆ-ն մեծ ուժեր է կուտակել Իրանի ափերի մոտ՝ սպառնալով ռազմական գործողություններով, եթե Թեհրանը գործարքի չգնա: Իրանն էլ զորավարժություններ է անում Հորմուզի նեղուցում, որտեղով տեղափոխվում է աշխարհում սպառվող նավթի 20 տոկոսը: Իրանն այսօր նաև հայտարարեց, որ նեղուցի որոշ հատվածներ մի քանի ժամով փակ կլինեն՝ նավագնացության «անվտանգության միջոցառումների» պատճառով:
Հորմուզի նեղուցում Թեհրանն առաջիկայում կանցկացնի ևս մեկ զորավարժություն, որին մասնակցելու համար Ռուսաստանն ու Չինաստանն արդեն նավեր են ուղարկել:
ԱՄՆ-ի և Իսրայելի միջև «որևէ տարակարծություն չկա» Իրանի միջուկային խնդրի հարցում
ԱՄՆ նախագահը մինչ այդ հայտարարել էր, որ ինքը ևս «անուղղակիորեն» կմասնակցի բանակցություններին: Դոնալդ Թրամփը կարծիք է հայտնել, որ Թեհրանը ցանկանում է գործարք կնքել, թեև խոստովանել է՝ Իրանի հետ դժվար է բանակցել։
«Դրանք կարևոր բանակցություններ կլինեն: Տեսնենք, թե ինչ կստացվի: Ես կասեի, որ նրանք վատ բանակցողներ են, քանզի անցած տարի կարող էինք համաձայնության գալ B-2 կործանիչներ ուղարկելու փոխարեն՝ ոչնչացնելու նրանց միջուկային ներուժը: Հուսով եմ՝ հիմա ավելի խելամիտ կգտնվեն։ Նրանք ցանկանում են գործարք կնքել», - ասել է Սպիտակ տան ղեկավարը:
Երեկ՝ Ժնևի հանդիպումից մեկ օր առաջ, ԱՄՆ սենատոր Լինդսի Գրեհեմը Թել Ավիվում հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի միջև որևէ տարակարծություն չկա, թե Իրանի միջուկային խնդրի կարգավորման դեպքում ինչ է պետք անել և երբ:
Հանրապետական սենատորն ասել է, որ այս հարցում որոշում կընդունվի «շաբաթների ընթացքում, այլ ոչ թե ամիսների», սակայն չի մանրամասնել, թե որտեղից նման տեղեկություն: Գրեհեմը միայն նշել է, որ իրանական ռեժիմին վերջ դնելու երկու տարբերակ կա, որոնցից մեկը դիվանագիտականն է:
«Մյուս տարբերակը ռազմականն է։ Կարծում եմ՝ նախագահ Թրամփը փորձում է հասկանալ, թե որ տարբերակն ամենալավ արդյունքը կտա: Կարևորն այն է, որ որոշումը կկայացվի շաբաթների, ոչ թե ամիսների ընթացքում», - հավելել է նա։
Թեհրանն ու Վաշինգտոնը բանակցությունները վերսկսել են փետրվարի սկզբին։ ԱՄՆ-ն և Իսրայելը հայտարարում են, որ Իրանը ձգտում է միջուկային զենք ստեղծել, ինչը կարող է սպառնալ Իսրայելի գոյությանը: Իրանը, մինչդեռ, պնդում է, որ իր միջուկային ծրագիրը բացառապես խաղաղ բնույթ ունի:
Վաշինգտոնը փորձում է ընդլայնել բանակցությունների շրջանակը՝ ներառելով նաև Իրանի հրթիռային ծրագիրը: Թեհրանը, սակայն, հայտարարում է, որ պատրաստ է քննարկել միայն իր միջուկային ծրագրի սահմանափակումները՝ պատժամիջոցների մեղմացման դիմաց, հրթիռային ծրագիրը քննարկման առարկա չէ, իսկ ուրանի հարստացումից չի հրաժարվի:
Ի՞նչ ակնկալիքներ ունեն իրանցիները բանակցություններից
«Կարծում եմ՝ բանակցությունները լավ կընթանան, քանզի հարևան երկրների ճնշումը, հավանաբար, կկանխի պատերազմը։ Թրամփի մասին մեր իմացածից ելնելով՝ պարզ է, որ նա իր շահերն է հետապնդում, ուստի կարծում եմ՝ պատերազմը քիչ հավանական է», - ասել է Թեհրանի բնակիչներից մեկը։
Մյուսն էլ հավելել է, որ Իրանը պետք է հաշվի առնի նաև Իսրայելին, «որն այս բանակցությունների հիմնական խոչընդոտներից մեկն է»։ «Բանակցություններից դրական արդյունք ենք ակնկալում: Հուսով ենք, որ դրանք ժողովրդի շահերից կբխեն, և պատերազմ չի լինի», - ընդգծել է նա։