Պատերազմ Ուկրաինայում (լայվ բլոգ, թարմացվող)

Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին այսօր պնդել է, որ իր երկիրն անպայման կհաղթի արդեն մոտ չորս ամիս տևող պատերազմում, որը Ռուսաստանն է սկսել:

Այս օրերին ռազմաճակատում առանցքային զարգացումները Սևերոդոնեցկի շրջանում են, որտեղ ծանրագույն մարտերում հիմնական զինատեսակը հրետանին է դարձել: Ռուսները փորձում են ամեն կերպ տիրանալ Սևերոդոնեցկին, որը վերածվել է ավերակների:

Դոնեցկի և Լիսիչանսկի գրավումը ռուսներին կընձեռի ամբողջ Դոնբասի վրա հսկողություն սահմանելու հնարավորություն:

Զելենսկին խոսել է նաև պարենի համաշխարհային ճգնաժամի մասին: Նա նշել է, որ Ռուսաստանն արգելափակել է Սև ծովի և Ազովի ծովի նավահանգիստները, և դրա հետևանքով Ուկրաինան չի կարողանում արտահանել հացահատիկ ու կենսական նշանակության այլ արտադրանք, որի կարիքն ունեն մեծ թվով երկրներ:

«Պարենի պակասը քաոս է առաջացնելու, սովը սպառնալու է Ասիայի և Աֆրիկայի երկրներից շատերին, տեսեք, թե ինչպես են այսօր շեշտակի աճում գները, և սա Ռուսաստանի գործողությունների ուղիղ հետևանքն է»,- ասել է Զելենսկին:

ՄԱԿ-ի վերլուծաբանների կարծիքով, եթե չվերականգնվի հացահատիկի, եգիպտացորենի, բուսական յուղի և պարարտանյութերի համաշխարհային մատակարարումը, որը խափանվել է ռուս-ուկրաինական պատերազմի հետևանքով՝ մոլորակի 11-ից 19 միլիոն բնակիչներ կդատապարտվեն սովամահության:

Ռուսաստանի վարչապետ Միխայիլ Միշուստինը ստորագրել է հրամանագիր, որով Ռուսաստանը դուրս է եկել ՄԱԿ-ի Համաշխարհային զբոսաշրջության կազմակերպությունից:

Այդ առաջարկով կառավարությանը դիմել է Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը:

Մինչդեռ, կազմակերպությունը դեռ ապրիլին ինքն է վճիռ կայացրել Ռուսաստանի անդամությունը չեղարկելու մասին:

Դրանից հետո Մոսկվան հայտարարել է, թե այդ ՄԱԿ-ի Համաշխարհային զբոսաշրջության կազմակերպությունում գերիշխող դիրքեր գրաված Եվրամիության երկրները քաղաքականացնում են իրենց գործունեությունը և Ռուսաստանի նկատմամբ խտրական որոշումներ են ընդունում:

2022 թվականի Բորիս Նեմցովի անվան մրցանակը շնորհվել է Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիին։ Այս մասին կիրակի օրը հայտարարել է Բորիս Նեմցովի ազատության հիմնադրամը։

Ինչպես ասվում է հաղորդագրության մեջ, այս տարի հիմնադրամը որոշել է մրցանակի համար առաջադրել միայն Ուկրաինայի ներկայացուցիչներին։ Հիմնադրամի հիմնադիրների և խորհրդի քվեարկության արդյունքներով հաղթող է ճանաչվել Ուկրաինայի նախագահը։

«Նեմցովի հիմնադրամը դատապարտում է Ռուսաստանի ռազմական ագրեսիան Ուկրաինայի դեմ։ Ինքը՝ Բորիս Նեմցովը, միշտ դեմ է եղել Ուկրաինայի դեմ պատերազմին»,- ասել է հիմնադրամի համահիմնադիր Ժաննա Նեմցովան:

Եվրահանձնաժողովի ղեկավար Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը, որ երեկ ժամանել է Կիև, հույս է հայտնել, որ ԵՄ երկրների ղեկավարները կկարողանան ընդհանուր դիրքորոշում գտնել կազմակերպությանն անդամակցելու Կիևի դիմումի վերաբերյալ։

«Նպատակն այն է, որ Եվրոպական խորհրդի արդյունքներով մենք ունենանք ընդհանուր դիրքորոշում, որը կարտացոլի իրավիճակի պատմական նշանակությունը», - ասել է նա:

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը կիրակի օրն ասել է, որ գալիք շաբաթվա ընթացքում մտադիր է հեռախոսով զրուցել Ռուսաստանի և Ուկրաինայի նախագահներ Վլադիմիր Պուտինի և Վլադիմիր Զելենսկու հետ:

Նա հայտնել է, որ ռուս և ուկրաինացի պաշտոնակիցների հետ ուզում է քննարկել Ուկրաինայից ցորենի անվտանգ արտահանման խնդիրը, որը լուծելու համար պետք կլինի հատուկ միջանցք ապահովել:

«Մեր շտեմարաններում կա մոտ 5 միլիոն տոննա հացահատիկ, մենք առանձնապես անհանգստացած չենք, բայց կցանկանայինք ավելացնել պաշարը», - ասել է Էրդողանը՝ հավելելով, որ ապահով միջանցքով ցորենի արտահանումը կարևոր է նաև երրորդ երկրների համար:

Amnesty International իրավապաշտպան կազմակերպությունը Խարկովում իրավիճակի վերաբերյալ նոր զեկույցում Ռուսաստանին մեղադրել է Ուկրաինայում ռազմական հանցագործություններ կատարելու մեջ:

Կազմակերպությունը նշում է, որ հարյուրավոր խաղաղ բնակիչներ են զոհվել քաղաքի ռմբակոծության ժամանակ կասետային զինամթերքի կիրառման հետևանքով։ Amnesty-ն պնդում է, որ անհերքելի ապացույցներ ունի ռուսական բանակի կողմից կասետային ռումբերի և հակահետևակային ականների բազմակի օգտագործման մասին, որոնք արգելված են միջազգային կոնվենցիաներով:

Մոսկվան ավելի վաղ հերքել է արգելված զինամթերքի օգտագործումը ռուսական կողմից։

Իրավապաշտպաններն ասում են, որ Խարկովի բնակելի թաղամասերը հրետակոծվել և ռմբակոծվել են պատերազմի առաջին իսկ օրից, և երկու ամսվա շարունակական հարվածների ընթացքում 1,5 միլիոնանոց քաղաքին հսկայական վնաս է հասցվել։

Այսօր Եվրահանձնաժողովը մտադիր է քննարկել Ուկրաինային, ինչպես նաև Վրաստանին ու Մոլդովային Եվրամիության անդամության թեկնածուի կարգավիճակ տրամադրելու հարցը։

Ինչպես հայտարարել է Եվրահանձնաժողովի ղեկավար Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը երեկ Կիևում նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու հետ համատեղ ասուլիսում, Ուկրաինայի դիմումի վերաբերյալ որոշումը կկայացվի ոչ ուշ, քան մինչև այս շաբաթվա վերջը։

Սակայն եթե նույնիսկ հարցը դրական լուծվի, դա կլինի միայն առաջին քայլը շատ երկար գործընթացում։ Նախ ԵՄ անդամ բոլոր 27 երկրները պետք է համաձայնություն տան Ուկրաինային թեկնածուի կարգավիճակ տրամադրելուն, ինչից հետո սկսվելու են մանրամասն բանակցություններ բարեփոխումների շուրջ, որոնք Կիևը պետք է իրականացնի ԵՄ անդամի բոլոր չափանիշներին համապատասխանելու համար։

Ֆոն դեր Լայենը, ով պատերազմի սկզբից ի վեր երկրորդ անգամ է այցելում Ուկրաինայի մայրաքաղաք, ասել է, որ չնայած վարչական և այլ բարեփոխումների հաջող ընթացքին՝ դեռ շատ բան կա անելու:

Զելենսկին, իր հերթին, ասուլիսի ժամանակ ևս մեկ անգամ հիշեցրել է, որ «Ռուսաստանի նպատակն ամբողջ Եվրոպան է, իսկ Ուկրաինան այդ ագրեսիայի միայն առաջին փուլն է»։

«Այդ իսկ պատճառով, Եվրամիության դրական պատասխանը Ուկրաինայի՝ ԵՄ-ին միանալու դիմումին կարող է նաև դրական պատասխան լինել այն հարցին, թե արդյոք եվրոպական նախագիծն ապագա ունի», - հայտարարել է Ուկրաինայի նախագահը։

Ուկրաինայում խաղաղություն հնարավոր է, սակայն գլխավոր հարցն այն է, թե դրա համար Կիևն ինչ գին է վճարելու։ Այս մասին հայտարարել է ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը` հավելելով, որ Արևմուտքի խնդիրն է անել այնպես, որ Կիևը ստիպված չլինի տարածքային զիջումների և անկախության կորստի գնալ։

Նրա խոսքերով` Ուկրաինան պատրաստ չէ խաղաղության ամեն գնով։

«Ես չէ, որ պետք է դատեմ, թե որքան բարձր գին է վճարելու Ուկրաինան։ Մենք նույնպես գին ենք վճարում, որովհետև աջակցություն ենք ցուցաբերում ու պատժամիջոցներ սահմանում, սակայն կասկած չկա, որ հենց ուկրաինացիներն են ամեն օր ամենաբարձր գինը վճարում»,- ընդգծել է Հյուսիսատլանտյան ռազմական դաշինքի ղեկավարը։

Ստոլտենբերգի կարծիքով` ռազմական գործողությունների դադարեցման ամենալավ ուղին Ռուսաստանի նախագահի կողմից պատերազմից հրաժարվելն է, քանի որ միայն Կրեմլն է պատասխանատու պատերազմի համար։

Կիևը հաստատեց՝ փողոցային մարտերի ընթացքում ռուսական զորքերին հաջողվել է ուկրաինացի զինվորականներին դուրս մղել Սևերոդոնեցկի կենտրոնից։ Այս մասին հայտնում է Ուկրաինայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբը։

Լուգանսկի շրջանի վարչակազմի ղեկավար Սերգեյ Գայդայի խոսքով՝ քաղաքի տարածքի մոտ 70 տոկոսը անցել է ռուսական ուժերի վերահսկողության տակ։ Ուկրաինացի պաշտոնյայի վկայությամբ՝ այժմ ուկրաինացի զինվորականները վերահսկում են հիմնականում քաղաքի արևելքում գտնվող արդյունաբերական գոտու տարածքը, ուկրաինական աղբյուրների համաձայն՝ այդ շրջանում գտնվող «Ազոտ» գործարանում հարյուրավոր խաղաղ բնակիչներ են պատսպարվում։

Նախօրեին հաղորդվել էր Սևերոդոնեցկը և Լիսիչանսկը կապող՝ Ուկրաինայի վերահսկողության տակ մնացած բոլոր կամուրջների ոչնչացման մասին:

Ստոկհոլմում գործող Միջազգային խաղաղության ուսումնասիրության ինստիտուտի՝ SIPRI-ի տնօրեն Դեն Սմիթի կարծիքով՝ աշխարհում միջուկային զենքի կիրառման սպառնալիքն ամենաբարձրն է «սառը պատերազմից» ի վեր։ Այդ մասին ասվում է աշխարհում սպառազինության վիճակի մասին կառույցի ամենամյա զեկույցում:

«Չնայած վերջին տարում զգալի առաջընթաց է գրանցվել միջուկային սպառազինությունների վերահսկման և միջուկային զինաթափման ոլորտում, միջուկային զենքի կիրառման վտանգն այժմ ավելի մեծ է, քան երբևէ «սառը պատերազմից» ի վեր»,- նշել է SIPRI-ի տնօրենը:

Կազմակերպության զեկույցում նշվում է, որ 9 միջուկային տերությունները շարունակում են արդիականացնել իրենց միջուկային զինանոցները, «ու թեև միջուկային զենքերի ընդհանուր թիվը փոքր-ինչ նվազել է 2021 թվականի հունվարից մինչև 2022 թվականի հունվար, ամենայն հավանականությամբ հաջորդ տասնամյակում կաճի»:

2022 թվականի առաջին ամիսների դրությամբ 12 հազար 705 մարտագլխիկներից մոտ 9 հազար 440-ը գտնվում էին ռազմական պահեստներում՝ հնարավոր օգտագործման համար։ Դրանցից մոտ 2 հազար միավոր, որոնք պատկանում են Ռուսաստանին կամ ԱՄՆ-ին, գտնվում էին բարձր պատրաստության վիճակում: