Մատչելիության հղումներ

Իրանը չի սահմանափակի ուրանի հարստացումը, եթե Միացյալ Նահանգները չհրաժարվի սանկցիաներից


Իրանի միջուկային կենտրոնը, Արաք, արխիվ

Թեհրանից ստացված հաղորդագրության համաձայն, Իրանի ղեկավարները հայտարարել են, որ ուրանի 20 տոկոսի հարստացումը կշարունակվի, եթե Միացյալ Նահանգները չհրաժարվի սահմանած պատժամիջոցներից:

Այդ մասին, վկայակոչելով մի անանուն իրանցի բարձրաստիճան պաշտոնյայի, հայտնել է անգլերեն և ֆրանսերեն ծրագրեր հեռարձակող Press TV իրանական լրատվական ընկերությունը, որն արտահայտում է պաշտոնական Թեհրանի տեսակետը:

«Ուրանի 20 տոկոսի հարստացումը համապատասխանում է միջուկային գործարքի 36-րդ հոդվածին և կդադարեցվի միայն այն դեպքում, եթե Միացյալ Նահանգները կչեղարկի բոլոր պատժամիջոցները»,- ասել է անանուն պաշտոնյան և ավելացրել.- «Նախագահ Ջո Բայդենի վարչակազմը միայն ժամանակ է կորցնում, եթե ամենամոտ ապագայում ամերիկացիները չեղյալ չհայտարարեն բոլոր պատժամիջոցները, Իրանը կանի հետագա քայլերը միջուկային պայմանագրով ստանձնած պարտավորություններից հրաժարվելու ուղղությամբ»:

Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև գերլարված նյարդային պայքար է, յուրաքանչյուր կողմ նկատել է տալիս, թե առաջին քայլն անպայման պետք է դիմացինն անի: Ամերիկացիներն ասում են, թե «սկսեք կատարել 2015 թվականի պայմանագրի դրույթները, մենք էլ աստիճանաբար կհանենք պատժամիջոցները»: Իրանն էլ պատասխանում է, թե «դուք եք 2018-ին առաջինը դուրս եկել պայմանագրից և վերականգնել սանկցիաները, դրանք հանեք, մենք կվերադառնանք պայմանագրին»: Եվ տակավին պարզ չէ, թե ով առաջինը տեղի կտա:

Բայդենը դեռ նախընտրական շրջանում նկատել է տվել, որ ցանկանում է լուծում գտնել: Մեկ ամիս առաջ ԱՄՆ պետական դեպարտամենտի խոսնակ Նեդ Փրայսը հայտարարել է, որ «թեպետ Վաշինգտոնի համբերությունն անսպառ չէ, նախագահ Բայդենը միևնույն է` համոզված է, որ Իրանում միջուկային զենքի ստեղծումը կանխելու լավագույն ուղին դիվանագիտությունն է»:

Ամերիկյան աղբյուրների փոխանցմամբ, Վաշինգտոնն այս շաբաթվա ընթացքում մտադիր է Թեհրանին առաջարկել միջանկյալ լուծում, այն է՝ թուլացնել որոշ սահմանափակումները, պայմանով, որ Իրանը դադարեցնի ուրանի մինչև 20 տոկոսի հարստացումը և արդիականացված ցենտրիֆուգների աշխատանքը:

Միացյալ Նահանգները նախագահ Դոնալդ Թրամփի վճռով 2018 թվականի մայիսին է դուրս եկել Իրանի և գերտերությունների կնքած միջուկային պայմանագրից, որի անունն է «Գործողության համատեղ և համապարփակ ծրագիր»:

Այն քննարկվել է 2013 թվականից: 2015 թվականի հուլիսի 14-ին Իրանն այդ փաստաթուղթը ստորագրել է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամներ Միացյալ Նահանգների, Ռուսաստանի, Չինաստանի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի և Եվրոպական միության ծանրքաշային Գերմանիայի հետ:

Այդ պայմանագրով Իրանը պարտավորվել է արտոնել Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության տեսուչների այցերը միջուկային օբյեկտներ, սահմանափակել ուրանի հարստացումը և ամբողջ միջուկային ծրագիրը:

Դրան ի պատասխան գերտերությունները պետք է աստիճանաբար չեղարկեին պատժամիջոցները և վերականգնեին առևտուրն Իրանի հետ:

Հրաժարվելով պայմանագրից՝ Թրամփը հայտարարել է, թե «այն Միացյալ Նահանգների արտաքին քաղաքականության պատմության ընթացքում երբևէ կնքված ամենաանհաջող փաստաթուղթն է, որը ձեռնտու է միայն Իրանին»:

Ուշագրավ է, որ փաստաթուղթը ստորագրած Ռուսաստանը, Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Չինաստանը, Գերմանիան, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության փորձագետները պնդել են, որ պետք չէ հրաժարվել երկարատև բանակցությունների արդյունքում համաձայնեցված այդ պայմանագրից:

XS
SM
MD
LG