Բիշքեկում այսօր հանդիպել են Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները: Երևանը և Բաքուն նույն հաղորդագրությունն են տարածել, թե ընդգծվել է մեկ տարի առաջ ստորագրված վաշինգտոնյան հռչակագրի և նախաստորագրված խաղաղության պայմանագրի «պատմական նշանակությունը»։
Սակայն որևէ հիշատակում չկա փաստաթղթի հնարավոր ստորագրման մասին, որի համար Ադրբեջանը նախապայման է դրել՝ փոխել Հայաստանի Սահմանադրությունը: Երևանում մտադիր են առաջիկայում սկսել այդ գործընթացը, թեև դրա համար կառավարող «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը վերջին ընտրություններում չի ստացել բավարար ձայներ:
Նիկոլ Փաշինյանը և Իլհամ Ալիևը Ղրղզստանի մայրաքաղաքում անդրադարձել են նաև սահմանագծմանը, պաշտոնական լրահոսը միայն հայտնում է, որ ընդգծվել է աշխատանքը շարունակելու կարևորությունը: Ժամկետներ չեն նշվում. գործընթացը կանգ է առել երկու տարի առաջ՝ Տավուշում ադրբեջանական գյուղերի վերադարձից հետո, հայկական կողմն ակնկալում է նույն ճանապահով հետ ստանալ Ադրբեջանի օկուպացրած տարածքները:
Առանց մանրամասների հաղորդվում է, որ վարչապետ Փաշինյանն ու նախագահ Ալիևը քննարկել են նաև «Թրամփի ուղու» իրականացման հետ կապված հետագա գործնական քայլերը: Այս ճանապարհը Հայաստանի տարածքով Նախիջևանը միացնելու է Ադրբեջանին: Հայաստանյան ընդդիմությունը մտավախություն ունի, որ չնայած փաստաթղթում նշվում է հաղորդակցության փոխադարձ առավելությունների մասին, գուցե Ադրբեջանը հավասար պայմաններով չապաշրջափակի իր տարածքը հայերի անցման համար:
Այսօրվա հանդիպման տեքստում նշվում է նաև առևտրային և էներգետիկ համագործակցության հետագա ընդլայնման հնարավորությունների մասին: Պաշտոնապես մինչև օրս միայն Հայաստանն է Ադրբեջանի տարածքով և հենց Ադրբեջանից ապրանք ներկրել, Բաքուն առայժմ դիտարկում է Երևանից գնումների հեռանկարը:
Բիշքեկյան հանդիպումները վարչապետը սկսեց Հնդկաստանի պաշտոնակցի հետ: Այս երկիրը վերջին տարիներին դարձել է Հայաստան զենքի հիմնական մատակարարը: Հայկական կողմը այսօրվա բանակցությունների արդյունքներով կարևորել է փոխգործակցությունը նոր մակարդակի բարձրացնելու ուղղությամբ քայլերը:
Նիկոլ Փաշինյանի առանցքային մեկ այլ բանակցություն վաղն է. հայ-ռուսական լարված հարաբերությունների ֆոնին վերընտրվելուց հետո առաջին անգամ վարչապետը հանդիպելու է Վլադիմիր Պուտինի հետ: Բանակցություններին ընդառաջ Մոսկվան արդեն տարբեր խողովակներով դժգոհություններ է հայտնել Ռոբերտ Քոչարյանի ու մյուսների կալանավորման առնչությամբ, նորից բարձրացրել արտաքին կողմնորոշման վերաբերյալ Հայաստանում հանրաքվե անցկացնելու հարցը:
«Ամեն անգամ բարձր մակարդակով շփումը կարևոր է. նախագահը, բնականաբար, կօգտագործի այս հնարավորությունը, որպեսզի ևս անգամ վերահաստատի մեր փաստարկները: Բայց մենք չենք կարող ավելի հայ լինել, քան հայերն իրենք։ Եվ, իհարկե, հայերն իրենք կորոշեն իրենց ճակատագիրը։ Եվ մենք առաջարկում ենք, որ նրանք հենց դա՛ անեն՝ հանրաքվե անցկացնեն: Ահա այս ամենի մասին էլ կընթանա խոսակցությունը», - ասել է Պուտինի խոսնակը՝ հիշեցնելով, որ հանրաքվե անցկացնելու մասին հայտարարություն ընդունել են ԵԱՏՄ առաջնորդները՝ տնտեսական դաշինքի վերջին հավաքում: Նրանք ակնկալում են, որ հաջորդ նիստին՝ տարեվերջին, Երևանն արդեն պատասխան կներկայացնի:
Հայաստանի իշխանությունները, որ օրերս արդեն ազդարարեցին, թե առաջիկայում կսկսեն Եվրամիությանն անդամակցելու դիմումի գործընթացը, այժմ հանրաքվե անելու անհրաժեշտություն չեն տեսնում:
«Նախ՝ վերջնաժամկետների հետ կապված խոսույթը ընդհանրապես անընդունելի է: Մեր ինքնիշխան իրավունքների հետ կապված մենք ինքներս ենք որոշումներ կայացնում, մե՛նք պիտի որոշենք՝ երբ մենք հանրաքվե անենք, երբ չանենք», - հայտարարել է վարչապետ Փաշինյանը:
Մինչ այդ, Ռուսաստանն արգելել է հայկական արտադրանքի մեծ մասի ներմուծումը՝ հայ գործարարների առջև փակելով բազմամիլիոնանոց շուկան: Մոսկվան նաև ՀԱՊԿ-ի հարցով ճնշումն է մեծացնում՝ Երևանին զգուշացնելով, որ անդամավճարը չմուծելը հետևանքներ կարող է առաջացնել: Ռազմական դաշինքից հեռացվելը Հայաստանին չի անհանգստացնում, վարչապետն ասել է՝ միայն գոհ կլինի, եթե իրադարձություններն այդ սցենարով զարգանան: Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի օժանդակությունը չի ստացել 2021-22 թվականներին Ադրբեջանի հարձակումների ժամանակ:
Կառավարության ծրագրում ևս ընդամենը հինգ տարում Երևանի դիրքորոշումը զգալի փոխվել է Մոսկվայի հանդեպ՝ հայ-ռուսական ռազմավարական դաշինքից մինչև Ռուսաստանի հետ գործընկերային հարաբերությունների վերափոխում և խորացում:
Ի դեպ, Բիշքեկ է ժամանել նաև Բելառուսի նախագահ Լուկաշենկոն, որի օրոք վարչապետ Փաշինյանն արգելել է պետական որևէ այց Մինսկ: Լուկաշենկոն ասել էր՝ «ո՞ւմ են հայերը պետք մեզնից բացի, ոչ մեկի»: