Ինչպե՞ս է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանրաքվեի դնելու նոր սահմանադրության նախագիծը, երբ խորհրդարանում չունի ձայների 2/3-ը:
Հունիսի 7-ի ընտրություններում Փաշինյանին չհաջողվեց սահմանադրական մեծամասնություն ստանալ, ինչն անհրաժեշտ է նոր սահմանադրության նախագիծը հանրաքվեի դնելու որոշման ընդունման համար:
Այդ դեպքում ի՞նչ է անելու իշխող ուժը, և արդյո՞ք կփորձի շրջանցել սահմանադրական այս պահանջը:
Արդարադատության նախարարն այսօր հստակ պատասխան չտվեց, բայց ընդգծեց՝ ժողովուրդը ունի հանրաքվեի անմիջական իրավունք:
«Կա՞ մի ընթացակարգ, որը թույլ է տալիս շրջանցել խորհրդարանում նախագիծը քվեարկության դնելու ընթացակարգը», - «Ազատության» այս հարցին Սրբուհի Գալյանն արձագանքեց. - «Իրականում 2/3-ի պահանջը այս պահին սահմանված է Սահմանադրությամբ, բայց հանրաքվեի իրավունքն էլ անմիջական իրավունք է, որը ժողովուրդը ունի: Սա ուղղակի ասեմ, ու փակենք այսօրվա քննարկումը՝ մյուս հարցերը թողնելով ապագային»:
Թե սա ինչ է նշանակում, և արդյոք նախարարը ակնարկում է սահմանադրական պահանջը շրջանցելու հնարավորության մասին, Գալյանը հրաժարվեց մեկնաբանել, նշելով, թե այժմ իրենց համար ամենակարևորը այս հարցի շուրջ քաղաքացիների հետ երկխոսություն սկսելն է:
«Այդ դեպքում էլ 2/3-ը պետք չի՞ լինի», - այս հարցին նախարարը պատասխանեց. - «Ես ասացի այն, ինչ ասացի, առաջարկում եմ բաց թողնել քննարկումը, մենք կլսենք նաև մասնագիտական մի շարք կարծիքներ»:
Երկրի Մայր օրենքի 202-րդ հոդվածը հստակ սահամանում է. - «Սահմանադրություն ընդունելու կամ փոփոխելու նախաձեռնության իրավունք ունեն պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն մեկ երրորդը, Կառավարությունը կամ ընտրական իրավունք ունեցող երկու հարյուր հազար քաղաքացի: Ազգային ժողովը նախագիծը հանրաքվեի դնելու վերաբերյալ որոշումն ընդունում է պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների առնվազն երկու երրորդով»:
Գործող Սահմանադրության համահեղինակ Վարդան Պողոսյանը, արձագանքելով նախարարի այսօրվա հայտարարությանը, «Ազատության» հետ զրույցում պարզաբանեց՝ «անկախ նրանից, թե նոր Սահմանադրության նախագիծ ներկայացնելու սուբյեկտը ով է՝ Կառավարությունը, պատգամավորների 1/3-ը, թե 200 հազար ստորագություն ունեցող քաղաքացիները, միևնույն է՝ այդ նախագիծը պետք է ներկայացվի Ազգային ժողով, և խորհրդարանը ընդհանուր ձաների առնվազն 2/3-ով որոշում ընդունի նոր սահմանադրության նախագիծը հանրաքվեի դնելու մասին»:
Այսինքն, ըստ սահմանադրագետի, «խորհրդարանը շրջանցելու որևէ տարբերակ չկա, ցանկացած այլ տարբերակ կլինի անօրինական»:
Ինչ վերաբերում է արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանի այն ձևակերպանը, թե «ժողովուրդը հանրաքվեի անմիջական իրավունք ունի», ապա Վարդան Պողոսյանը կրկին հիշեցնում է Մայր օրենքը. Սահմանադրության 48-րդ հոդվածն ամրագրում է, որ 18 տարին լրացած Հայաստանի քաղաքացիները ունեն հանրաքվեին մասնակցության իրավունք: Այսինքն, ըստ մասնագետի, խոսքը մասնակցության իրավունքի մասին է: Իսկ այդ իրավունքը նշանակում է, որ հանրաքվեն պետք է նշանակված լինի Սահմանադրությանը և «Հանրաքվեի մասին» սահմանադրական օրենքին համապատասխան:
Սահմանադրագետը հատուկ ընդգծում է՝ հանրաքվեին մասնակցելու անմիջական իրավունքը չի նշանակում շրջանցել հանրաքվեի վերաբերյալ սահմանադրական կարգավորումները:
«Ամեն ինչ անում ենք, որ այդպես չլինի». նախարարը՝ պատերազմի մասին Փաշինյանի զգուշացման մասին
Նախընտրական շրջանում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը շարունակ զգուշացնում էր՝ «սեպտեմբերին պատերազմ է լինելու», եթե իր ղեկավարած «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը չստանա սահմանադրական մեծամասնություն:
«Հիմա էլ ասում եմ՝ լինելու է պատերազմ սեպտեմբերին, ու աղետաբեր պատերազմ, եթե «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը սահմանադրական մեծամասնություն... չեմ ասում՝ ընտրություններում հաղթի... Ինձ ասում էիք՝ «18 թվին գայիր ասեիր», հիմա ասում եմ», - մասնավորապես հայտարարել էր վարչապետը:
Վարչապետի այդ պնդումը վերահաստատել էր նաև արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը:
«Ես կարծում եմ՝ ժամկետը, այն է՝ սեպտեմբեր ամիսը, վարչապետը պայմանական է ասել՝ նկատի ունի ընտրություններից կարճ ժամանակ անց: Իսկ որ էդպիսի հեռանկար կարա լինի, միանշանակ է», - ասել էր Միրզոյանը:
Հիմա, երբ արդեն նախնական տվյալներով պարզ է, որ ՔՊ-ն չունի սահմանադրական մեծամասնություն, արդյո՞ք Փաշինյանի ասածը ենթադրում է, որ պետք է պատրաստվել պատերազմի: Արդարադատության նախարարը չհերքեց վարչապետի պնդումները: «Եվ հիմա ամեն ինչ անում ենք, որ այդպես չլինի», - ասաց Գալյանը:
Ի դեպ, իշխող կուսակցությունը երեկ վարչության նիստում քննարկել է նոր սահմանադրության հարցը: Սրբուհի Գալյանի փոխանցմամբ՝ մասնավորապես քննարկել են, թե երբ կյանքի կոչեն իրենց հանձնառությունը, որը ստանձնել են նաև նախընտրական գործընթացի շրջանակներում:
Գալյանը, որ համակարգում է նոր սահմանադրության տեքստի մշակումը, այսօր էլ չհստակեցրեց, թե երբ կհրապարակվի նախագիծը: Նախարարը նշեց, թե առաջիկայում նախագիծն ամբողջացնելուց հետո կորոշեն՝ պատրա՞ստ են հրապարակել, թե՞ ոչ: Ավելի վաղ Գալյանն ասել էր, թե նախագիծը կհրապարակեն մարտին, սակայն իշխող ուժը նախընտրական շրջանում զերծ մնաց այդ քայլից: