Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիև, արխիվ
Իլհամ Ալիևը կարծում է՝ ադրբեջանական հոսանք գնելով Հայաստանը կարող է դիմակայել էներգետիկ ենթադրյալ ճգնաժամին:
Երկար պատմելով այն մասին, որ իրենց էներգետիկ նախագծերը կգերազանցեն Նախիջևանի կարիքները՝ Ադրբեջանի նախագահն իր մեկ ժամանոց հարցազրույցում երեկ խոսեց նաև մեծ ծավալներով էլեկտրաէներգիայի արտահանման ծրագրերից՝ Հայաստանի տարածքով ու նաև՝ Հայաստան:
Հայ-ամերիկյան պայմանավորվածությունների համաձայն՝ TRIPP-ը ոչ միայն մարդկանց ու ապրանքների, այլև ենթակառուցվածքների տարանցման ծրագիր է:
Ալիևը հայտարարում է՝ Հայաստանի տարածքով Ադրբեջանից Նախիջևան էլեկտրահաղորդման նախագիծը պատրաստ է, իրագործման համար առավելագույնը վեց ամիս կպահանջվի: Հույս ունի՝ Երևանը չի ձգձգի:
«Մեր մասնագետների կողմից Հայաստանի տարածքում անցկացված վերլուծության արդյունքում նույնիսկ որոշվել են այն վայրերը, որտեղ պետք է տեղադրվեն էլեկտրասյուները: Հուսով եմ, որ հայկական կողմը նույնպես չի ձգձգի այս հարցը: Առաջին հերթին իրենք կարող են դրա կարիքն ունենալ, քանի որ այսօր նրանց էներգիայի հիմնական աղբյուրն ատոմակայանն է, որի կառավարումը նրանց ձեռքում չէ: Բացի այս, կայանը հնացած է և վտանգ է ներկայացնում ամբողջ տարածաշրջանի համար: Կայանի շահագործման ժամկետի երկարաձգումը չի կարող անվերջ գործընթաց լինել՝ վաղ թե ուշ այն պետք է փակվի։ Բնականաբար, եթե այն փակվի, Հայաստանը կընկղմվի էներգետիկ լիակատար ճգնաժամի մեջ։ Հետևաբար՝ էներգիայի լրացուցիչ աղբյուրը միայն օգուտ կարող է բերել», - հայտարարել է եվրոպական շուկա նաև էլեկտրաէներիգայի վաճառքով մուտք գործել ցանկացող Ադրբեջանի նախագահը:
ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ
Ադրբեջանը կարող է էլեկտրաէներգիա մատակարարել Հայաստանին. ԱլիևԱլիև․ Ադրբեջանի տարածքում դեպի Հայաստանի սահման կառուցվող երկաթուղին հաջորդ տարի պատրաստ կլինիԽանդանյանը չի բացառում, որ Հայաստանը Ադրբեջանից հոսանք գնի
«Քաղաքացիական պայմանագրի» պատգամավոր Սարգիս Խանդանյան, արխիվ
«Միանշանակ և աներկբա՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգերը միանալու են իրար». - վարչապետ Փաշինյանը տարեսկզբին էր խոսել երկու երկրների էներգետիկ համակարգերի միացման մասին, բայց գործնական քայլերի վերաբերյալ դրանից հետո չի հաղորդվել: Այդ թվում՝ որ ադրբեջանցի մասնագետները Հայաստան են եկել՝ ուսումնասիրության:
Վարչապետի մամուլի խոսնակը բանավոր չպատասխանեց, «Ազատություն»-ը գրավոր հարցմամբ հետաքրքրվել է՝ ե՞րբ են եկել, TRIPP-ի շրջանակներում ե՞րբ է նախատեսվում սկսել, մասնավորապես, էլեկտրահաղորդման գծերի շինարարությունը, ու արդյո՞ք Հայաստանը նախատեսում է Ադրբեջանից նաև էլեկտրաէներգիա գնել, թե՞ կդառնա միայն տարանցման երկիր: Պաշտոնական հարցմանը պատասխան դեռ չկա:
Ազգային ժողովի Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնին հավակնող՝ «Քաղաքացիական պայմանագրից» Սարգիս Խանդանյանը չբացառեց, որ Հայաստանը Ադրբեջանից հոսանք գնի: Պնդեց՝ ադրբեջանցի մասնագետների այցի մանրամասներից տեղյակ չէ:
«Մասնագետներ արդյոք Հայաստանում եղել են և անցկացրել են՝ դրա մասին Կառավարության գործընկերները ավելի մանրամասն տեղեկատվություն կտան», - «Ազատությանը» ասաց Խանդանյանը:
«Ադրբեջանից էլեկտրաէներգիա ստանալու մասին դեպի Հայաստան խոսակցություն այս պահին չկա, բայց նաև դա բացառված չէ, այսինքն՝ դա, հաշվի առնելով, որ էլեկտրահաղորդման գծերը միանալու են միմյանց, և հնարավոր է՝ էլեկտրաէներգիայի փոխանակման նաև որոշակի նախագծեր լինեն: Այնուամենայնիվ, սա TRIPP-ին է վերաբերում, իսկ ինչպես գիտեք՝ TRIPP-ի մի մասն էլ Ադրբեջանի հիմնական հատվածը Նախիջևանին տարբեր ենթակառուցվածքների միջոցով կապելու մասին է», - նշեց ՔՊ-ական պատգամավորը:
Հարցին՝ տարանցման վճար կլինի՞, Խանդանյանն արձագանքեց. - «Դրա համար կա միջազգային պրակտիկա և նաև կարող են լինել փոխհամաձայնություններ ենթակառուցվածքային տարբեր նախագծերի վերաբերյալ, ուստի էս պահին, կարծում եմ, դեռ մի քիչ վաղ է էդ մասին խոսելը»:
«Ուժեղ Հայաստան»-ը տեղյակ է եղել ադրբեջանցիների այցի մասին
ԱԺ «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյան, արխիվ
ԱԺ ընդդիմադիր «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանն ասաց՝ իրենց ուժը տեղյակ է եղել ադրբեջանցիների այցից, թերևս նախկին կապերով՝ հենց նրանց ընտանիքին է պատկանում պետականացվող ՀԷՑ-ը:
«Ցավոք, տեղյակ ենք եղել ոչ թե պետական ինստիտուտների կողմից տեղեկացվելու արդյունքում, այլ մեր ունեցած կապերով մենք տեղեկացել ենք, որ հարևան երկրից Հայաստան են եկել մասնագետներ և այցելություններ են կատարում Մեղրիի տարածաշրջանի տարբեր հատվածներում՝ էս երկու ամսվա վերջ», - լրագրողներին ասաց Կարապետյանը:
Եթե ինքնիշխանության հետ խնդիր չկա, տարանցման վճարն էլ արդարացի է, «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավարը էլեկտրահաղորդման գծերի տարանցման հարցը քննարկման արժանի է համարում:
Իսկ եթե Հայաստանի իշխանությունը որոշի Ադրբեջանից հոսանք գնել. - «Կարծում եմ՝ հարևան երկրները անհանգստանալու բան չունեն, մեր երկիրը հաստատ ունի հնարավորություն նոր ատոմակայան կառուցելու», - նշեց Նարեկ Կարապետյանը:
«Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան Սաղաթելյան, արխիվ
Ընդդիմադիր մյուս՝ «Հայաստան» խմբակցությունից Իշխան Սաղաթելյանի կարծիքով՝ Ադրբեջանն ու Թուրքիան Հայաստանի համար այլընտրանք չեն կարող լինել: Դաշնակցական պատգամավորը երկու երկրների միջև վերջին ամիսների առևտրային ակտիվությունը հայաստանյան հասարակությանը բթացնելու, նոր զիջումներ կորզելու ծրագիր է համարում:
«Այդ մատակարարումները եթե դիտարկում ենք իբրև այլընտրանքային աղբյուրներ, այո, հիմա մեզ կկտրեն մեր հիմնական մատակարարներից, կմնանք իրենց հույսին, հետո էդ կռանթները կփակեն», - ասաց Սաղաթելյանը:
Հայկական կողմն ինչպես ադրբեջանական պատվիրակության այցի մասին պաշտոնապես չի տեղեկացրել, այնպես էլ Հայաստանով անցնող TRIPP-ով երկաթուղու շինարարության ստույգ ժամկետները չի հստակեցրել: Ալիևը, սակայն, ասել է՝ ԱՄՆ նախագահ հետ իր վերջին զրույցի ժամանակ պարզ դարձավ, որ Հայաստանում երկաթուղու շինարարությունը նախատեսվում է սկսել այս տարի, իսկ Ադրբեջանի տարածքում աշխատանքները գրեթե ավարտված են՝ երկաթուղին հաջորդ տարի կհասնի նաև Հայաստանի սահման:
Ադրբեջանի նախագահի խոսքով՝ Նախիջևանի երկաթուղու կառուցման աշխատանքները ևս ընթացքի մեջ են։ Նա նաև չի բացառել, որ այդ հատվածի վերականգնման համար ստեղծվի միջազգային կոնսորցիում՝ Եվրամիության մասնակցությամբ, բայց՝ ադրբեջանական վերահսկիչ բաժնեմասով:
Սյունիքով անցնող TRIPP-ում վերահսկիչ փաթեթը Միացյալ Նահանգներինն է:
Երևանում դեռ Միացյալ Նահանգներիի հետ պայմանավորվածությունների փաստաթղթային հարցերն են կարգավորվում. Սահմանադրական դատարանը սեպտեմբերի կեսին կքննի TRIPP համաձայնագրի սահմանադրականության հարցը, որից հետո Ազգային ժողովը այն դեռ պետք է վավերացնի:
Իսկ շինարարության մեկնարկի ժամկետներ ՔՊ-ից Սարգիս Խանդանյանը դժվարացավ նշել: «Մենք ակնկալում ենք տարեվերջին սկսել շինարարությունը, բայց նաև դա կախված է տարբեր ուսումնասիրություններից և այլն: Այնուամենայնիվ, մենք շահագրգռված ենք հնարավորինս շուտ սկսել շինարարությունը, որովհետև մեր համար դա առանցքային, ռազմավարական նշանակություն ունեցող պրոյեկտ է», - ասաց Խանդանյանը:
Հայ-ամերիկյան պայմանավորվածությունների շրջանակում Երևանը պարտավորվել է անխոչընդոտ անցում տրամադրել ադրբեջանցիներին: Չնայած փաստաթղթով խոսվում է Հայաստանի փոխադարձ առավելությունների մասին, բայց Բաքուն մեկ տարի է չի շտապում հստակեցնել՝ հայաստանցիների անցման պայմաններն էլ նույնը կլինե՞ն:
«Ուժեղ Հայաստան»-ի կարծքով՝ TRIPP-ը ճանապարհ է, «Հայաստան»-ի կարծիքով՝ միջանցք
Եվ այսօր երկու ընդդիմադիր խմբակցությունների առաջին տարաձայնությունը բացահայտվեց՝ «Ուժեղ Հայաստան»-ի կարծքով՝ TRIPP-ը ճանապարհ է, «Հայաստան»-ի կարծիքով՝ միջանցք:
«Դա միջանցք չէ՝ դա ճանապարհ է, և կարծում եմ, որ մեր խոսույթներում դա պետք է անվանվի ճանապարհ», - ասաց Նարեկ Կարապետյանը:
«Ստեղ խնդիրը էդ բառախաղի մեջ չի: Ճանապարհի կառավարումը, օրինակ, հայ սահմանապահը առնչվելո՞ւ է ադրբեջանցիների հետ, թե՞ անխոչընդոտ երթևեկելու են: Պարզ հարց եմ տալիս», - ասաց Իշխան Սաղաթելյանը:
Ալիևը չի թաքցրել՝ Նախիջևանի հետ կապն իրենց վաղեմի երազանքն էր: Իսկ երբ Միացյալ Նահանգները ցանկացավ նպաստել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորմանը, իրենց պայմաններից մեկը հենց «Զանգեզուրի միջանցքի» բացումն է եղել։
Հայաստանի հետ խաղաղություն կառուցել ցանկացող Ադրբեջանի նախագահը 50-րոպեանոց հարցազրույցում տասն անգամ օգտագործեց երկար ժամանակ Երևանի համար անընդունելի «Զանգեզուրի միջանցք» արտահայտությունը, երեք անգամ՝ նախագծի պաշտոնական՝ TRIPP անունը: