Մատչելիության հղումներ

Օտարերկրյա իրավապաշտպանները քննադատում են «Մարդու իրավունքների պաշտպանի մասին» օրինագիծը


Շաբաթ օրը Երեւանում ավարտվեցին 15 երկրների իրավապաշտպանների ու փորձագետների մասնակցությամբ «Հայաստանի Հանրապետությունում մարդու իրավունքների պաշտպանի մասին օրենքի ընդունմանն ընդառաջ» սեմինար-քննարկումները: Ցավոք, այդ քննարկումներն անցան Ազգային ժողովի կողմից համապատասխան օրենքը երկրորդ ընթերցմամբ հաստատելուց հետո, իսկ երրորդ ընթերցման ժամանակ, ինչպես հայտնի է, հնարավոր են սոսկ խմբագրական փոփոխություններ:

Սեմինարի կազմակերպիչներից Խաղարարար նախաձեռնությունների կովկասյան կոմիտեի նախագահ Գեորգի Վանյանը, կարծես արդարանալով, որ գարնանը ծրագրված սեմինարը կայացավ միայն աշնանը, ասաց. - «Անհույս համարելով օրենքում որեւէ փոփոխություն կատարելը, շեշտադրումը մենք դրեցին այլոց փորձը յուրացնելու վրա»:

Երկօրյա քննարկումների ընթացքում մասնակիցները ներկայացրին իրենց երկրների փորձը մարդու իրավունքների պաշտպանի ինստիտուտի ձեւավորման վերաբերյալ: Նաեւ խիստ քննադատություն հնչեցրին հայաստանյան օրենքի նախագծի հասցեին՝ հատկապես շեշտելով, որ այն մարդու իրավունքների պաշտպանին անկախության երաշխիքներ չի տալիս, որ օմբուդսմանին (համենայն դեպս մինչեւ սահմանադրական փոփոխություններ կատարելը) նշանակելու է երկրի նախագահը:

Քննարկման կազմակերպիչներից Հայաստանի հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանի փոխանցմամբ, գրեթե ոչ մի երկրում, այդ թվում՝ նաեւ նախկին խորհրդային հանրապետություններում, մարդու իրավունքների պաշտպանին գործադիր իշխանությունը կամ երկրի նախագահը չի նշանակում:

«Բոլոր տեղերում հնարավորին չափ ապահովված է օմբուդսմանի անկախությունը», - «Ազատություն» ռադիոկայանին ասաց Իշխանյանը՝ ավելացնելով, որ այդ հանգամանքը շեշտվել է սեմինարի գրեթե բոլոր մասնակիցների ելույթներում:

Լեհաստանի օմբուդսմանի գրասենյակի տնօրեն, ԵԱՀԿ փորձագետ Անջեյ Մալանովսկին, օրինակ, երկու անգամ իր դիտողությունները ներկայացրել է Հայաստանի Ազգային ժողովին եւ երկու դեպքում էլ քննադատել է օրինագիծը: Նրա խոսքերով, օրինագծում բավականին շատ են թույլ կողմերը, չկան երաշխիքներ, որ օմբուդսմանի ինստիտուտը կարող է անկախ լինել գործադիր իշխանությունից:

«Վտանգ կա, որ այն փաստորեն ենթարկվելու է գործադիր իշխանությանը», - «Ազատություն» ռադիոկայանի ասաց Մալանովսկին: - «Օմբուդսմանին նշանակում է հանրապետության նախագահը, ինչն արդեն վտանգավոր երեւույթ է»:

Լեհաստանում մարդու իրավունքների պաշտպանի մասին օրենքն ընդունվել է 1987-ին, եւ Մալանովսկին անկեղծորեն ասաց. - «Նույնիսկ այդ օրենքը շատ ավելի լավն էր, քան ձեր նախագիծը»:

Լեհ իրավապաշտպանի եւ փորձագետի կարծիքով, պակաս կարեւոր հանգամանք չէ, թե ով կնշանակվի Հայաստանում մարդու իրավունքների պաշտպան: Լեհաստանի փորձը վկայում է, որ նույնիսկ կոմունիստական շրջանում հնարավոր էր անկախ իրավապաշտպան ունենալ: Լեհաստանում առաջին օմբուդսմանը երկրի գիտությունների ակադեմիայի գիտական աշխատող, քաղաքացիական իրավունքի մասնագետ էր, ով ոչ մի կուսակցության կամ քաղաքական խմբի անդամ երբեւէ չէր եղել: Եվ հենց նրա շնորհիվ կայացավ այդ ինստիտուտը:

«Հայաստանի իշխանություններին, այս դեպքում հանրապետության նախագահին պարզապես քաղաքական կամք է պետք դրսեւորել եւ նշանակել ճիշտ ու անկախ մարդու», - ասաց լեհ փորձագետը: - «Չէ որ այդ ինստիտուտի լավ աշխատանքը նաեւ իշխանություններին է պետք: Եթե ինստիտուտը քննադատող լինի, ցույց կտա թերությունները, իսկ ձեւական մարմինը որեւէ օգուտ չի տա ոչ իշխանություններին, ոչ ժողովրդին»:

Հարցին, թե կա արդյո՞ք Հայաստանում իրավունքի անկախ մասնագետ, որ որեւէ կուսակցության անդամ չի եղել, դուրս է քաղաքական գործընթացներից, Ավետիք Իշխանյանը պատասխանեց. - «Հայաստանում շատ քիչ կարելի է գտնել անձեր, որոնք ներքին անկախություն ունեն, եւ նրանք հոգեբանորեն միշտ կախման մեջ են լինում իշխանություններից»:


Կարինե Քալանթարյան, Երեւան

Ուղիղ հեռարձակում

Recommended

XS
SM
MD
LG