Հայազգի գործարար Ռուբեն Վարդանյանի հիմնադրած «Տրոյկա Դիալոգ» ներդրումային բանկում փողերի լվացման սխեմայի բացահայտման հետևանքով արևմտյան մի շարք բանկեր խոշոր ֆինանսական վնասներ են կրում:
Կոռուպցիայի և կազմակերպված հանցավորության հետաքննությունների միջազգային կենտրոնի (OCCRP) հերթական հետաքննությունը բացահայտել է Ռուսաստանից դեպի Արևմուտք դրամական «խողովակ», որի շնորհիվ ռուսաստանցի կոռումպացված քաղաքական գործիչներ, գործարարներ, հանցագործ աշխարհի ներկայացուցիչներ թաքցրել են իրենց ունեցվածքը և խուսափել հարկերից:
Ժամանակին Ռուսաստանում թերևս ամենախոշոր և բարի համբավ ունեցող ներդրումային բանկը, լրագրողների բնորոշմամբ՝ «Տրոյկա լվացքատունը», ավելի քան 75 օֆշորային ընկերություններ է ստեղծել, որոնք հաշվեհամարներ են բացել եվրոպական բանկերում, որի միջոցով կեղծ գործարքներ կնքել` այդպիսով օրինականացնելով միլիոնավոր դոլարներ:
Հայազգի հայտնի գործարար և բարերար Վարդանյանի, այսպես կոչված, օֆշորային կայսրության անվանի հաճախորդներից է եղել նաև Պուտինի մերձավոր ընկեր, միլիարդատեր ջութակահար Սերգեյ Ռոլդուգինը, ում անունը կապվում է խոշոր կոռուպցիոն գործարքների հետ: Ինքը՝ Ռուբեն Վարդանյանը կտրականապես հերքել է իր մասնակցությունը ֆինանսական այդ մեքենայություններին և պնդել, որ իր ստեղծած բանկային համակարգը գործել է թափանցիկ: Մինչդեռ լիտվական Ukio բանկից փաստաթղթերի արտահոսքի շնորհիվ հետաքննող լրագրողները պարզել են, որ 2006-ից մինչև 2013 թվականները Վարդանյանի գլխավորած ներդրումային բանկում շուրջ 9 միլիարդ դոլարի փողերի լվացման այդ սխեմաներում, ըստ հետաքննող լրագրողների, ներգրավված են եղել տասնյակ խոշոր եվրոպական բանկեր՝ Citigroup-ը, Raiffeisen Bank-ը, Deutsche Bank-ը:
Թեև ֆինանսական կառույցներից շտապել են հերքել մեղադրանքները, այդուհանդերձ բացասական հետևանքները չուշացան: Հետաքննության հրապարակումից ժամեր անց Եվրոպական բանկային համակարգը բախվեց ցնցումների. ամենաշատը տուժել է Raiffeisen Bank-ը, որի բաժնետոմսերը լոնդոնյան բորսայում կորցրել են ինքնարժեքի մոտ 13 տոկոսը:
Սա վերջին տասնմեկ ամսվա ընթացքում բանկի ամենամեծ կորուստն է: Raiffeisen-ը ստիպված եղավ հայտարարությամբ հանդես գալ և ներքին ստուգումներ նախաձեռնել, երբ Hermitage Capital հեղինակավոր հիմնադրամի ղեկավար Ուիլյամ Բրաուդերը դիմեց ավստրիական դատախազությունը՝ պահանջելով ավստրիական այդ բանկում ստուգումներ անցկացնել:
Այն, որ Raiffeisen-ը ներգրավված է եղել փողերի լվացման սխեմաներում, դեռևս 2008 թվականին պարզել էր Hermitage Capital-ի իրավաբան Սերգեյ Մագնիտսկին, ով ամիսներ անց ձերբակալվել և սպանվել է Մոսկովյան բանտում:
«Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կազմակերպությունը իր հերթին է հանդես եկել հայտարարությամբ՝ նշելով, որ «Տրոյկա Դիալոգ»-ի սխեմաների բացահայտումը վերհանում է Եվրոպայում փողերի լվացման դեմ գործող համակարգերի աչք ծակող թերությունները։ Հակակոռուպցիոն կառույցը դիմել է Եվրամիությանը փողերի լվացման նկատմամբ վերահսկող մարմին ստեղծելու պահանջով։
Ընդդիմախոսները նկատում են, որ եվրոպական օրենքների խառնաշփոթ պատկերը խանգարում է փողերի լվացման դեմ պայքարին, քանի որ չկա կենտրոնական գերատեսչությունը, որը կպատասխանի հանցագործության հետաքննության համար: Փոխարենը՝ խիստ են պատիժները Նահանգներում:
«Թրանսփարենսի»-ն մտադիր է դիմել ամերիկյան, ինչպես նաև բրիտանական իշխանություններին՝ պահանջելով ստուգել այդ երկրներում «Սբերբանկ»-ի մասնակցությամբ հնարավոր կեղծիքները։ 2012 թվականին «Տրոյկա Դիալոգ»-ը գնած ռուսաստանյան բանկային հսկա «Սբերբանկ»-ը, մինչդեռ, հայտարարում է, թե առնչություն չունի լրագրողների մատնանշած ֆինանսական մեքենայությունների հետ։ Բանկը պնդում է, որ կասկածելի փոխանցումները կատարվել են «Տրոյկա Դիալոգ» ընկերության գնման գործարքին երբևէ առնչություն չունեցած ընկերությունների հաշվեհամարներից:
Փորձագետների համոզմամբ՝ օֆշորային սխեմաների մասին OCCRP-ի ուսումնասիրությունը հեռուն գնացող հետևանքներ կունենա: Ռուսական կեղտոտ փողերի լվացմանը եվրոպական բանկերի մասնակցությունը ապացուցվելու դեպքում, մասնագետների կարծիքով, մեծ վտանգ կա, որ այդ դրամատների ֆինանսական կորուստները կարող են հասնել միլիարդների։