Մինչ աշխարհի տարբեր երկրներում տնային տնտեսություններ հաշվում են, թե Իրանի դեմ ԱՄՆ-Իսրայել պատերազմը որքան հավելյալ ծախս է առաջացրել իրենց համար, որոշ ընկերություններ հսկայական շահույթներ են ստանում, գրում է BBC-ին։
Հակամարտության և Իրանի կողմից Հորմուզի նեղուցի արդյունավետ փակման հետևանքով առաջացած անորոշությունը բարձրացնում կենսապահովման արժեքը և հարվածում ընկերությունների, ընտանիքների և կառավարությունների բյուջեներին։
Սակայն, մինչ ոմանք հայտնվել են սնանկացման եզրին, մյուսները, որոնց հիմնական բիզնեսն ավելի շահութաբեր է պատերազմի դեպքում կամ ովքեր օգտվում են էներգակիրների անկայուն գներից, ռեկորդային եկամուտ են գրանցել։
Ստորև ներկայացվում են մի քանի ոլորտներ և ընկերություններ, որոնք միլիարդներ են վաստակում Մերձավոր Արևելքի հակամարտության ընթացքում։
1. Նավթ և գազ
Պատերազմի ամենամեծ տնտեսական ազդեցությունը մինչ օրս էներգակիրների գների կտրուկ աճն է եղել։ Աշխարհի նավթի և գազի մոտ մեկ հինգերորդը տեղափոխվում է Հորմուզի նեղուցով, սակայն այդ փոխադրումները փաստացի դադարեցվեցին փետրվարի վերջին։
Արդյունքը էներգետիկ շուկաներում գների կտրուկ տատանումներ են եղել, որից օգտվել են աշխարհի խոշորագույն նավթագազային ընկերություններից մի քանիսը։
Հիմնական շահողները եղել են եվրոպական նավթային հսկաները, որոնք ունեն առևտրային ստորաբաժանումներ, ուստի կարողացել են շահույթ ստանալ գնային կտրուկ տատանումներից՝ մեծացնելով շահույթը։
British Petroleum-ի շահույթը տարվա առաջին երեք ամիսների ընթացքում ավելի քան կրկնապատկվել է՝ հասնելով 3.2 միլիարդ դոլարի այն բանից հետո, երբ ընկերությունն առևտրային բաժնում գրանցեց «բացառիկ» ցուցանիշներ։
Արտապատկերում BBC-ի կայքէջից
Shell-ը ևս գերազանցեց վերլուծաբանների սպասումները՝ հայտնելով առաջին եռամսյակի շահույթի աճի մասին՝ մինչև 6.92 միլիարդ դոլար։
Մեկ այլ միջազգային հսկա՝ TotalEnergies-ը, 2026-ի առաջին եռամսյակում գրանցել է շահույթի գրեթե մեկ երրորդով աճ՝ հասնելով 5.4 միլիարդ դոլարի, ինչը պայմանավորված է նավթի և էներգետիկ շուկաների անկայունությամբ։
Ամերիկյան հսկաներ ExxonMobil-ը և Chevron-ը եկամուտների անկում գրանցեցին նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ՝ Մերձավոր Արևելքից մատակարարման խափանումների պատճառով, սակայն երկուսն էլ գերազանցեցին վերլուծաբանների կանխատեսումները և սպասում են, որ իրենց շահույթը տարվա ընթացքում ավելի կաճի, քանզի նավթի գինը դեռևս զգալիորեն բարձր է պատերազմի սկսվելուց հետո։
2. Խոշոր բանկեր
Իրանի պատերազմի ընթացքում խոշորագույն բանկերից մի քանիսը նույնպես շահույթի աճ են գրանցել: JP Morgan-ի առևտրային ստորաբաժանումը 2026-ի առաջին երեք ամիսներին ռեկորդային՝ 11.6 միլիարդ դոլարի եկամուտ է ստացել, ինչը բանկին ընդհանուր առմամբ օգնել է ապահովել իր երկրորդ ամենամեծ եռամսյակային շահույթը:
Տարվա առաջին եռամսյակում զգալիորեն աճել է նաև «Մեծ վեցյակի» բոլոր բանկերի շահույթը: Դրանք են՝ Bank of America-ն, Morgan Stanley-ն, Citigroup-ը, Goldman Sachs-ը, Wells Fargo-ն և JP Morgan-ը։ Ընդհանուր առմամբ, բանկերը հայտնել են 47.7 միլիարդ դոլարի շահույթի մասին 2026-ի առաջին երեք ամիսների ընթացքում։
«Առևտրի մեծ ծավալները օգուտ են բերել ներդրումային բանկերին, մասնավորապես՝ Morgan Stanley-ին և Goldman Sachs-ին», - ասել է Wealth Club-ի գլխավոր ներդրումային ռազմավար Սյուզաննա Սթրիթերը։
Ուոլ Սթրիթի խոշորագույն վարկատուների մոտ նույնպես աճ է գրանցվել՝ առևտրի պահանջարկի աճով, քանզի ներդրողները շտապում են հրաժարվել ավելի ռիսկային բաժնետոմսերից և պարտատոմսերից և իրենց կանխիկը կուտակել ավելի անվտանգ համարվող ակտիվներում: Առևտրի ծավալները նույնպես աճել են այն ներդրողների կողմից, որոնք ձգտում են օգտվել ֆինանսական շուկաների անկայունությունից:
«Պատերազմի հետևանքով առաջացած անկայունությունը հանգեցրել է առևտրի աճի, քանի որ որոշ ներդրողներ վաճառել են բաժնետոմսեր՝ վախենալով իրավիճակի սրացումից, մինչդեռ մյուսները գնել են՝ նպաստելով վերականգնման աճին»,- հավելել է Սթրիթերը։
3. Պաշտպանության ոլորտ
RSM UK-ի ավագ վերլուծաբան Էմիլի Սավիչի խոսքով՝ ցանկացած հակամարտության ամենաուղիղ շահողներից մեկը պաշտպանության ոլորտն է։
«Հակամարտությունը սրել է օդային պաշտպանության կարողությունների բացերը՝ արագացնելով հրթիռային պաշտպանության, անօդաչու թռչող սարքերի դեմ պայքարի համակարգերի և ռազմական տեխնիկայի ներդրումները Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում»,- BBC-ին ասել է նա։
Պաշտպանական ընկերությունների կարևորությունն ընդգծելուց բացի, պատերազմը կառավարությունների համար ստեղծում է զենքի պաշարները համալրելու անհրաժեշտություն, ինչը մեծացնում է պահանջարկը։
F35 կործանիչների բաղադրիչներ արտադրող BAE Systems-ը հինգշաբթի հայտարարել է, որ այս տարի ակնկալում է վաճառքի և շահույթի ուժեղ աճ։ Ընկերությունը նշել է ամբողջ աշխարհում աճող «անվտանգության սպառնալիքները» խթանում են կառավարության պաշտպանական ծախսերը, ինչը, իր հերթին, ընկերության համար նպաստավոր պայմաններ է ստեղծել:
Արտապատկերում BBC-ի կայքէջից
Աշխարհի երեք խոշորագույն պաշտպանական կապալառուները՝ Lockheed Martin-ը, Boeing-ը և Northrop Grumman-ը, հայտնել են 2026-ի առաջին եռամսյակի վերջին սպասվող պատվերների ռեկորդային կուտակումների մասին։
Սակայն պաշտպանական ոլորտի ընկերությունների բաժնետոմսերը, որոնք վերջին տարիներին կտրուկ աճել են, մարտի կեսերից ի վեր նվազել են՝ ոլորտի գերագնահատման մասին մտավախությունների ֆոնին։
4. Վերականգնվող էներգիա
Սթրիթերը նշել է, որ հակամարտությունը նաև ընդգծեց բրածո վառելիքից կախվածությունից հրաժարվելու անհրաժեշտությունը։
Սա «գերագնահատել է վերականգնվող էներգիայի ոլորտի նկատմամբ հետաքրքրությունը» նույնիսկ ԱՄՆ-ում, ասել է նա, որտեղ Թրամփի վարչակազմը խրախուսում է բրածո վառելիքի ավելի շատ օգտագործումը։
Սթրիթերի խոսքով՝ պատերազմը հանգեցրել է նրան, որ վերականգնվող էներգիայի ոլորտում ներդրումներն ավելի ու ավելի կարևոր են համարվում կայունության և ցնցումների նկատմամբ դիմադրողականության համար։
Պատերազմի ընթացքում նման խթան ստացած ընկերություններից մեկը Ֆլորիդայում գործող NextEra Energy-ն է, որի բաժնետոմսերն այս տարի 17 տոկոսով աճել են, քանի որ ներդրողները կենտրոնանում են նրա առաքելության վրա։
Քամու էներգիայի դանիական հսկաներ Vestas-ը և Orsted-ը նույնպես հայտնել են շահույթի աճի մասին, ինչը ընդգծում է, թե ինչպես են Իրանի պատերազմի հետևանքները խթանում նաև վերականգնվող էներգիայի ընկերությունների բիզնեսը։
Մեծ Բրիտանիայում Octopus Energy-ն վերջերս BBC-ին հայտնել է, որ պատերազմը «հսկայական ցնցում» է առաջացրել արևային վահանակների և ջերմային պոմպերի վաճառքում, ընդ որում՝ փետրվարի վերջից ի վեր արևային վահանակների վաճառքն աճել է 50 տոկոսով։
Բենզինի գների կտրուկ աճը նաև խթանել է էլեկտրական մեքենաների պահանջարկը, և հատկապես չինացի արտադրողներն են առավելագույնս օգտվել այդ հնարավորությունից։