Մատչելիության հղումներ

Փորձագետ․ «Ադրբեջանի նոր հարձակումը ժամանակի հարց է»


Քաղաքագետ Ռիչարդ Կիրակոսյան, արխիվ

Քաղաքագետ Ռիչարդ Կիրակոսյան, արխիվ

Ըստ քաղաքագետ Ռիչարդ Կիրակոսյանի, այս պայմաններում խիստ կարևոր են դառնում ներքին փոփոխությունները՝ միտված Հայաստանի ու Ղարաբաղի ուժեղացմանը:

Ադրբեջանական վերջին հարձակման հետևանքով հրադադարի ռեժիմը փլուզվեց և գրեթե դադարեց բանակցային գործընթացը, արձանագրում է քաղաքագետ, Տարածաշրջանային հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար Ռիչարդ Կիրակոսյանը՝ ընդգծելով, որ այս պայմաններում հայկական կողմը պետք է պատրաստ լինի Ադրբեջանի նոր հարձակմանը:

«Պետք է անկեղծ լինել, բանակցային գործընթացը գրեթե մեռած վիճակում է, և իրականում մենք պետք է պատրաստ լինենք Ադրբեջանի նոր հարձակմանը, որը ժամանակի հարց է: Խնդիրն արդեն այն չէ՝ կհարձակվի՞ Ադրբեջանը, թե՞ ոչ, խնդիրն այն է, թե երբ տեղի կունենա նոր հարձակումը»,- «Ազատության» հետ զրույցում ասաց Կիրակոսյանը:

Ըստ փորձագետի, Ադրբեջանին ոչինչ չի խանգարում վերազինվել և վերսկսել հարձակումը՝ լինի դա երկու շաբաթ, թե երկու ամիս հետո: Ռիչարդ Կիրակոսյանի խոսքով, վերջին իրադարձություններից հետո լիովին նոր իրավիճակ է ստեղծվել, ակնհայտ է նաև, որ Ադրբեջանը նոր ռազմավարություն է որդեգրել:

«Ադրբեջանի նոր ռազմավարությունն ավելի մահաբեր և անխոհեմ է, դա ռազմավարություն է, որով նա ձգտում է գրավել նոր տարածքներ և ամրանալ դրանցում՝ փոխելով ստատուս քվոյով հաստատված քարտեզը, բուն ստատուս քվոն վիճարկելու փոխարեն»,- շարունակում է քաղաքագետը:

Այս պայմաններում, ըստ նրա, խիստ կարևոր են դառնում ներքին փոփոխությունները՝ միտված Հայաստանի ու Ղարաբաղի ուժեղացմանը: «Չնայած առկա ռազմական հզորությանը և պաշտպանական առավելություններին, այժմ ժամանակն է, որ շատ առումներով Հայաստանում և Ղարաբաղում փոփոխություններ արվեն՝ խորացնելու համար ժողովրդավարությունն ու ամրացնելու՝ տնտեսությունը: Եվ սա է այժմ իրական ու գլխավոր խնդիրը՝ պետական կառույցները, առաջնորդներն ու կառավարությունը պետք է ազգային շահը հետապնդեն՝ սեփական շահն առաջ տանելու փոխարեն»,- ասում է Ռիչարդ Կիրակոսյանը:

Վերջին իրադարձությունների համատեքստում անդրադառնալով Ռուսաստանի հետ հարաբերություններին, փորձագետը նշեց՝ Հայաստանի և Ռուսաստանի «ռազմավարական ամուսնությունը» վերածվել է ընտանեկան բռնության: Ռուսաստանի ոչ համաչափ և ամբարտավան վերաբերմունքը Հայաստանի հանդեպ ակնհայտ է, ասում է Կիրակոսյանն ու շարունակում՝

«Մենք այժմ հետևյալին ենք ականատես: Ադրբեջան - Թուրքիա ավանդական հարաբերություններն այժմ կարծես ավելի թույլ են և պակաս մտահոգիչ, քան Մոսկվայի և Բաքվի աճող համագործակցությունը: Եվ շատ առումներով հստակ չէ, թե ինչ դերակատարություն ունի Ռուսաստանը՝ վերջին բախումները սադրելու հարցում: Սակայն հստակ է, որ Ադրբեջանն առնվազն հավատում էր, թե իր գործողությունների համար Մոսկվայից կանաչ լույս ունի»:

Ռիչարդ Կիրակոսյանի կարծիքով, Հայաստանն այժմ դիվանագիտական փորձության առջև կարող է կանգնել: Ըստ նրա, հնարավոր վտանգի կշռի մասին է վկայում Սերժ Սարգսյանի ու Լևոն Տեր-Պետրոսյանի անակնկալ հանդիպումը: Թեև հանդիպման արդյունքը գովելի է, բայց այն, որ գործող նախագահն առաջին նախագահի առանձնատուն էր գնացել, վկայում է իրավիճակի լրջության մասին, նկատում է փորձագետը: Ըստ նրա, Հայաստանն ու Ղարաբաղը կարող են հայտնվել Մոսկվայի կողմից աճող ճնշման և հարկադրանքի ներքո՝ Ղարաբաղի հարակից տարածքները հանձնելու և ստատուս քվոն փոխելու հարցերում:

Կիրակոսյանի խոսքով, Հայաստանն ու Ղարաբաղը պետք է առավել միասնական լինեն՝ այդ ճնշումներին դիմագրավելու համար: Միևնույն ժամանակ, շատ անարդար է, որ ագրեսիան հրահրում է Ադրբեջանը, իսկ ճնշման ենթարկվում է Հայաստանը՝ Մինսկի խմբի և, մասնավորապես, Ռուսաստանի կողմից, նշում է քաղաքագետն ու շարունակում՝ սա վկայում է, որ այժմ խնդիրը ոչ թե ռուսամետ կամ արևմտամետ լինելն է, այլ հայամետ մոտեցման ամրագրման անհրաժեշտությունը՝ պաշտպանելու համար անկախությունն ու ինքնիշխանությունը, անկախ արտաքին դերակատարներից:

Շաբաթ օրը, երբ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը Երևանում էր, միջնորդների հետ հանդիպել է նաև Ռիչարդ Կիրակոսյանը: Նա իր տեսակետներն է փոխանցել ՄԽ համանախագահներին, նշելով, որ անհրաժեշտ է Ստեփանակերտը վերադարձնել բանակցային սեղան, քանի որ Ղարաբաղի իրական ապագան պետք է Ստեփանակերտի որոշումներով կերտվի և ավելի պակաս չափով՝ Երևանի։

Ռազմական փորձագետ, Կովկասի ինստիտուտի փոխտնօրեն Սերգեյ Մինասյանը ևս կարծում է, որ ապրիլի սկզբին արյունալի իրադարձություններից հետո այժմ հաստատված հարաբերական անդորրը միջնաժամկետ հանգրվան է: Այն հիմնված է կողմերի ռազմական պոտենցիալների հավասարակշռության և Ռուսաստանի միջամտության վրա:

«Եթե շատ կարճ ժամկետում հայկական կողմերը բավական լուրջ ձևով չվերականգնեն ռազմատեխնիկական բալանսը, մի կողմից, և մյուս կողմից՝ եթե միջազգային հանրության լայն ներգրավվածությունը մենք չտեսնենք ավելի ակտիվ ու ավելի հստակ՝ ուղղված կոնկրետ մեղավորներին, ապա հրադադարի ռեժիմի խախտումների վտանգը միայն և միայն կավելանա»,- ասաց Կովկասի ինստիտուտի փոխտնօրենը:

Քառօրյա արյունալի բախումները, Սերգեյ Մինասյանի խոսքով, դեռ լայնամասշտաբ պատերազմ չեն, այլ 1994 թվականի հրադադարի ռեժիմի շատ լուրջ խախտում: Չնայած շատ ցավալի մարդկային կորուստներին, դիրքային լուրջ փոփոխություններ չկան:

Փորձագետն օրինաչափ է համարում, որ հենց Մոսկվայի միջնորդությամբ է կրակը դադարեցնելու մասին պայմանավորվածությունը կայացել: Նրա խոսքով, ուզենք թե չուզենք՝ տարածաշրջանային բոլոր հակամարտությունների վրա Ռուսաստանը վճռական ազդեցություն ունի:

«Ադրբեջանը լավ գիտի, որ պատերազմ վերսկսելու դեպքում կպարտվի, ավելին՝ պատերազմի գինն էլ շատ բարձր է՝ դա Բաքու- Ջեյհան նավթատարի անվտանգությունն է: Սակայն, Ադրբեջանը վտանգավոր է այնքանով, որ խոհեմ և կանխատեսելի չէ ու չափազանց ինքնավստահ է»,- նշում է Սերգեյ Մինասյանը:

XS
SM
MD
LG