Մատչելիության հղումներ

logo-print

«Անհարմար» վիճակ Երևանում


Թոմաս դե Վաալ, Քարնեգի հիմնադրամի ավագ փորձագետ, արխիվ, նոյեմբեր, 2010թ.

Թոմաս դե Վաալ, Քարնեգի հիմնադրամի ավագ փորձագետ, արխիվ, նոյեմբեր, 2010թ.

Հարավային Կովկասի հարցերով փորձագետը ենթադրում է, որ Ահմեթ Դավութօղլուի այցի ընթացքում հնարավոր է քննարկել ոչ առաջնահերթ, սակայն կարևոր թեմաներ։

Քարնեգի կենտրոնի վերլուծաբան, Հարավային Կովկասի հարցերով գրքերի և բազմաթիվ հետազոտությունների հեղինակ Թոմաս դե Վաալն «անհարմար» բառն է ընտրել Դավութօղլուի երևանյան առաջին այցը գնահատելու համար։ Անհարմար, անորոշ, տհաճ` այդպես է փորձագետը որակում այցը, քանի որ երկու երկրները չունեն դիվանագիտական հարաբերություններ, սահմանը փակ է։

Դավութօղլուն մասնակցում էր Սևծովյան տնտեսական համագործակցության արտգործնախարարների ժողովին։ Դա միակ կառույցն է, որտեղ հնարավոր է հայ և թուրք դիվանագետների շփումը։ Հայաստաննը Ստամբուլում այդ կառույցի գրասենյակում ունի պատվիրակ, ով, փաստորեն, համարվում է հանրապետության միակ ոչ պաշտոնական բանագնացը Թուրքիայում։

Բայց վերջին տարիներին նույնիսկ այդ խողովակը չի աշխատել, քանի որ 2009 թվականին ստորագրված ցյուրիխյան արձանագրությունների ձախողումից հետո հայ և թուրք պաշտոնյաների շփումներն իջեցվել են նվազագույն մակարդակի։

Արձանագրությունները կնքել են հենց Դավութօղլուն և Նալբանդյանը, բայց դրանք այդպես էլ չեն վավերացվել երկու երկրների խորհրդարանների կողմից, ընդ որում, ինչպես Թոմաս դե Վաալն է նշում, ձախողման համար պատասխանատվության մեծ մասը թուրքական կողմն է կրում։

Դավութօղլուն մի վիճակում է, երբ նրա այցի մասին կարող են նույն բանն ասել, ընդուներ հրավերը` կասեին «գլուխը քարը, թե գալիս է», մերժեր, կասեին` «գլուխը քարը, թե չի գալիս»։

Նա որոշեց գալ, քանի որ մերժումը հայկական կողմին կտար թուրք դիվանագետներին քննադատելու նոր առիթ։ Դե Վաալը հիշեցնում է, որ Դավութօղլուի նախորդը` Ալի Բաբաջանը, 2009-ի ապրիլին այցելել է Հայաստան, սակայն դա երկկողմ հարաբերությունների առումով շատ ավելի բարենպաստ ժամանակ էր։

Մինչդեռ, այսօրվա դրությամբ Դավութօղլուի նկատմամբ շատ սառը վերաբերմունք են դրսևորում թե հայկական մամուլը, և թե հայ պաշտոնյաները։

«Կռվասեր փոխարտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանի պնդմամբ, Թուրքիան կարող է նպաստել Հայաստանի հետ կապերի բարելավմանը, եթե առանց վերապահումների վավերացնի արձանագրությունները»,- գրել է դե Վաալը։

Դավութօղլուն Երևանում համախոհներ չի գտնի նաև Ղարաբաղի հարցում, քանի որ կա հստակ տաբու` արգելք, որն ընդունում են և Վաշինգթոնը, և Մոսկվան, այն էէ հայ-թուրքական հարաբերությունները և Լեռնային Ղարաբաղի հարցը տարբեր թեմաներ են, դրանք խառնել և միասնական համատեքստում դիտել չի կարելի։

Թոմաս դե Վաալի կարծիքով, այդ թնջուկը միանգամից քանդել հնարավոր չէ, Ադրբեջանը հաջողությամբ է օգտագործում հայ-թուրքական կապերի վրա ազդեցություն գործելու լծակը, պահանջելով, որ դրանց բարելավումը կապված լինի Ղարաբաղի խնդրում որոշակի առաջխաղացման հետ։

Բայց, ըստ Թոմաս դե Վաալի, մեծ հիմնախնդիրներից զատ, հայ և թուրք պաշտոնյաները կարող են քննարկել նաև մի քանի փոքր, սակայն կարևոր այլ թեմաներ` բիզնես-հարաբերությունները, Թուրքիայում հայ պատմամշակութային արժեքների պահպանումն ու կարգավիճակը, Թուրքիա այցելող հայաստանցիների համար հյուպատոսական ծառայությունների ապահովումը։

Այս առումով Դավութօղլուի այցը հայկական կողմին տալիս է թուրքերի նկատմամբ կուտակած դժգոհությունները որոշակիորեն լիցքաթափելու և հետագայում բանակցությունները վերսկսելու հնարավորություն։

Ուղիղ հեռարձակում

XS
SM
MD
LG