Մատչելիության հղումներ

Պարտադիր կուտակային կենսաթոշակի օրենքի մասին «իրազեկման լուրջ պակաս կա»


Առնվազն մեկ ամսից պարտադիր կուտակային կենսաթոշակի մասին օրենքը ուժի մեջ կմտնի, սակայն 1974 թվականից հետո ծնված քաղաքացիները մինչև օրս այդպես էլ չեն ստացել շատ հարցերի պատասախան:

Հեռուստաեթերով հեռարձակվող անիմացիոն հոլովակները գովազդում են օրենքի առավելությունները, սակայն բաց է մնում մի հարց՝ ինչպես կողմնորոշվել, թե ո՞րն է առավել ձեռնտու ֆոնդը:

Օրենքին ընդդիմախոս Մանե Թանդիլյանը, ով մասնագիտությամբ հաշվապահ է, համոզված է, որ այս պահին օրենքը պատրաստ չէ ուժի մտնել գոնե այն պատճառով, որ իրազեկման լուրջ պակաս կա:

«Ինչո՞ւ պետք է բոլորը իմանան՝ ինչ է նշանակում ռիսկային ախորժակ, ինչ է նշանակում ֆոնդ, առավել ևս որ Հայաստանում առհասարակ այդ բառերը և արտահայտությունները չեն գործածվում»,- ասում է Թանդիլյանը։

Հայտնի են կառավարիչների անունները․ դրանք միջազգային հեղինակավոր կառույցներ են, մեկը ֆրանսիական, մյուսը՝ գերմանա-ավստրիական, սակայն նրանց հեղինակավոր անցյալի ու ապահով թվացող ներկայի պատմությունը այս դեպքում ապահով ծերության երաշխիք չէ: Մասնագետները պնդում են, որ համակարգի արդյունավետությունը կախված է հենց ֆոնդերի կառավարիչների աշխատանքից:

Կենտրոնական բանկից փորձեցինք մանրամասներ պարզել այս ֆոնդերի մասին: Հարցազրույց տալ թեպետ այսօր չհամաձայնեցին՝ պարզաբանելով, որ այդ մասին երեկ տեղեկատվություն են տեղադրել իրենց պաշտոնական կայքէջում: Էջում կարդում ենք, որ յուրաքանչյուր կառավարիչ առաջարկում է երեք տիպի ֆոնդ՝ կայուն եկամտային, պահպանողական և հավասարակշռված: Այս անունները, սակայն քիչ բան են ասում տնտեսագիտությունից հեռու մարդկանց:

Տնտեսագետների ու հաշվապահների օգնությամբ պարզեցինք, որ եղածներից ամենառիսկայինը հավասարակշռված ֆոնդերն են. այստեղ ի պահ տրված փողերը 50-50 տոկոսով տեղաբաշխում են պետական պարտատոմսերի և բաժնետոմսերի միջև:

Հաշվապահ Մանե Թանդիլյանն ասում է, որ շատ դժվար է խորհուրդ տալ քաղաքացուն, թե հատկապես որ ֆոնդը ընտրի, սակայն օրենքի ջատագովները պետք է գոնե տնտեսության մեջ ընդունված դիրքորոշումները բացատրեն:

«Երբ խնդիր ունենք, որ հանկարծ որևէ դրամ չկորցնենք, ապա դա կայուն ֆոնդերի տարբերակն է, որը նշանակում է պետական պարտատոմսեր, որը պետությունն է երաշխավորում, և եթե որևէ ֆոնդ կլինի-չլինի, ներդրում կգա-չի գա, մտածում ենք, որ պետությունը հավերժ է և իր ասածի տերն է»,- ասում է հաշվապահը։

Եթե մասնակիցը դժվարանում է ընտրել ֆոնդի կառավարչին, ապա նրա փոխարեն Հայաստանի պարտադիր կենսաթոշակային տեղեկատվական համակարգը (AMPIS) պատահականության սկզբունքով ընտրում է որևէ կառավարչի պահպանողական ֆոնդը: Այս մոտեցումը Թանդիլյանի անընդունելի է համարում.- «Ես այդ մոտեցումը իրապես դեմոկրատ չեմ համարում, այսինքն «քանի բոլորդ անխելք, մենք ձեր փոխարեն ընտրում ենք»»։

Փորձեցինք ՀՀ քաղաքացիներից հասկանալ՝ կողմնորոշվել են արդյոք, թե ինչպե՞ս են ընտրելու իրենց կառավարիչներին ու ֆոնդերին: Պատահական անցորդներից և ոչ ոք դեռ քայլեր չէին ձեռնարկել կառավարչի կամ ֆոնդի ընտրության հարցում:

Ի դեպ, շատերն անգամ չգիտեն, թե ուր պետք է դիմեն այս հարցով: ԿԲ-ից հայտնում են, որ տարբերակներից մեկն դիմել կենսաթոշակային համակարգի հաշվի օպերատորներին, որոնք այս պահի դրությամբ չորս բանկեր են և «ՀԱՅՓՈՍՏ»-ը: Իսկ եթե քաղաքացին ցանկանում է ինքնուրույն հաշիվ բացել և հետագայում հետևել իր կուտակած գումարի շարժին, պետք է ունենա նույնականացման քարտ, այն կարդացող սարք և ակտիվացված էլեկտրոնային ստորագրություն, որոնք ստանալու համար էլ քաղաքացին պետք է վճարի առնվազն 9000 դրամ:

«40 հազար դրամ ստացող մարդու համար դա իրատեսակա՞ն գումար է»,- հարցնում է Թանդիլյանը։

Օրենքին ընդդիմացող քաղաքացիներն հույս ունեն, որ այն հաջորդ տարի ուժի մեջ չի մտնի: Պայքարը շարունակելու են և դեկտեմբերի 17-ին, երբ Ազգային ժողովի ոչ իշխանական ուժերը այս հարցով դիմում կներկայացնեն Սահմանադրական դատարան, ակտիվիստները երթ կկազմակերպեն Ազատության հրապարակից դեպի ՍԴ:
XS
SM
MD
LG