Մատչելիության հղումներ

Առաջին Հանրապետության դասերը


Առաջին Հանրապետության հռչակման խորհուրդը եւ նշանակությունը հայոց պետականության կայացման տեսանկյունից այսօր մտորելու եւ քննարկման առիթ էր դարձել Հայաստանի պետականության ձեւավորման հարցում իրենց ներդրումն ունեցած քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչների` Հայ հեղափոխական դաշնակցության անդամ Կիրո Մանոյանի, Հայաստանի կոմկուսի առաջին քարտուղար Յուրի Մանուկյանի եւ Հայոց համազգային շարժման անդամ Հովհաննես Իգիթյանի համար:

Հայոց պետականության կառուցման գործում առաջին հիմնաքարը դրած Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը Առաջին Հանրապետության հիմնական խորհուրդն է համարում այն փաստի հաստատումը, որ հայ ժողովրդի ու հայոց պետականության գոյությունը անքակտելի են:

Թե’ Դաշնակցությունը, թե’ կոմկուսը, որը Խորհրդային միության կազմում շարունակեց հայոց պետականության կայացման գործը, այսօր Առաջին Հանրապետության ամենանշանակալի դասը համարում են քաղաքական գործիչների նվիրվածությունը իրենց գործին, ինչը ներկայիս քաղաքական գործիչներին պակասում է: Միեւնույն ժամանակ Հայ հեղափոխական դաշնակցության եւ կոմկուսի ներկայացուցիչները ամենաէական բացթողումների շարքում նշում են հեռատեսության եւ դիվանագիտական հմտության պակասը:

Նորանկախ Հայաստանում առաջին իշխանությունը ձեւավորած ՀՀՇ-ի անդամ Հովհանես Իգիթյանը Առաջին Հանրապետության թերի ժառանգությունից առանձնացրեց չհստակեցված սահմանները` նշելով, որ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո նախկին խորհրդային հանրապետությունների համար կար անկախություն ձեռք բերելու երկու ուղի` անկախության հռչակումը կամ անկախության վերականգնումը: Սակայն, եթե անկախության վերականգնումը հնարավոր էր 1940 թվականին այն կորցրած բալթյան պետությունների համար, Հայաստանը այդ ճանապարահով գնալ չէր կարող, որովհետեւ «հստակեցված չէին սահմանները»:

Հիմնական դասը, որը կարելի է քաղել Առաջին Հանրապետության պատմությունից, Հովհաննես Իգիթյանը համարում է Լեռնային Ղարաբաղի՝ դեռ այն տարիներին մղած ինքնուրույն պայքարի ու միառժամանակ ինքնուրույն գոյատեւման փաստը:

Թեեւ Առաջին Հանրապետությունը ընդամենը երկու տարվա կյանք ունեցավ՝ լի բացթողումներով ու թերություններով, բոլոր ուժերի ներկայացուցիչները համամիտ էին, որ այն տարիներին անկախության կորուստը անխուսափելի էր ու ինչ-որ տեղ՝ օրինաչափ, եւ որ ներկայիս Հայաստանի Հանրապետությունը գոյություն չէր ունենա, եթե չլիներ Առաջին Հանրապետությունը:


Սյուզաննա Ստեփանյան

Ուղիղ հեռարձակում

Recommended

XS
SM
MD
LG